นโยบายกระทรวง อว. ฉบับใหม่จาก ‘รมว.เชน’
สรุปเนื้อหาสำคัญ จากการมอบนโยบายการบริหารงาน กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ที่พยายามมุ่งเน้นการเปลี่ยนผ่านประเทศไทย จากการเป็นผู้ใช้เทคโนโลยีสู่การเป็น ‘ชาติแห่งนวัตกรรม’ โดยมีหัวใจสำคัญคือการดึงงานวิจัยจากหิ้งสู่ห้าง เพื่อสร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน
[ นโยบายกระทรวง อว. จากความรู้ สู่คันเร่งติดสปีดให้เศรษฐกิจไทย ]
นโยบายกระทรวง อว. ที่ถูกกล่าวโดย ศ.ดร.ยศชนัน ถูกวางอยู่บนกรอบแนวคิดสำคัญระดับโลก มีเป้าหมายเพื่อสร้างเงื่อนไขก่อนเกิดนวัตกรรม โดยสามารถแบ่งแยกออกมาเป็น 2 ส่วนหลัก
1️⃣ การปลดล็อกศักยภาพ ตามแนวคิดของ โจเอล โมกีร์ (Joel Mokyr)
ว่าด้วยกระบวนการ ที่จะสร้างนวัตกรรมให้เกิดขึ้นได้นั้น ต้องมีรากฐานจากการศึกษาที่สามารถสร้างองค์ความรู้แบบบูรณาการได้ ภายใต้สังคมที่เปิดกว้าง เพื่อปลดล็อกศักยภาพของคนและสร้างแรงจูงใจในการคิดค้นสิ่งใหม่
2️⃣ เครื่องยนต์นวัตกรรม ตามแนวคิดของ ฟิลิปป์ อากียง และ ปีเตอร์ โฮวิตต์ (Philippe Aghion & Peter Howitt)
เมื่อศักยภาพถูกปลดล็อก ระบบจะขับเคลื่อนผ่านการลงทุนใน R&D เพื่อสร้างนวัตกรรมใหม่ที่ให้ผลกำไรและสิทธิประโยชน์แก่ผู้สร้าง จนเกิดวงจรการแทนที่เทคโนโลยีเดิมอย่างต่อเนื่อง ทำให้เศรษฐกิจเติบโตไม่สิ้นสุด
เพื่อให้ระบบนิเวศนวัตกรรมแข็งแรง กระทรวง อว. จะใช้โมเดล 5 Stakeholders จาก MIT ที่เชื่อมโยง 5 ภาคส่วนเข้าด้วยกัน ได้แก่ มหาวิทยาลัย (ผู้สร้างความรู้), ภาครัฐ (ผู้วางนโยบาย), ภาคธุรกิจ (ผู้ใช้จริงเชิงพาณิชย์), ผู้ประกอบการ (ผู้ขับเคลื่อน), และ แหล่งเงินทุน/Risk Capital (ผู้สนับสนุนทางการเงิน)
[ ‘2 เครื่องยนต์’ กลยุทธ์สำคัญ เพื่อนโยบายกระทรวง อว. และการก้าวกระโดดทางเศรษฐกิจ ]
นโยบายกระทรวง อว. ว่าด้วยยุทธศาสตร์หลักในการขับเคลื่อน GDP ของประเทศจะทำงานผ่าน 2 กลไกสำคัญ ด้วยการทำงานร่วมกับกระทรวงอื่นในฐานะต้นน้ำ
1️⃣ Upgrade Existing Engine
เครื่องยนต์ที่หนึ่ง คือ การนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไปยกระดับภาคการเกษตร อุตสาหกรรม และบริการที่มีอยู่เดิมให้มีความสามารถในการสร้างผลลัพธ์อย่างมีคุณค่า โดยใช้ทรัพยากรเท่าที่มีอยู่อย่างคุ้มค่าที่สุดสูงขึ้น
2️⃣ New Growth Engine
เครื่องยนต์ที่สอง คือ การสร้างเศรษฐกิจมูลค่าสูงผ่านการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ ควบคู่กับการสร้างโครงสร้างพื้นฐานวิจัยระดับสูง และมีกลไกการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่สามารถใช้งานได้จริง และมีประสิทธิภาพสูง
[ นโยบายกระทรวง อว. ลงมือทำจริงผ่าน Action Plan 8 ด้าน สู่เป้าหมายภายในปี 2030 ]
นโยบายกระทรวง อว. ได้กำหนดแผนงานเร่งด่วน 8 ด้าน เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรม
- Innovation Ecosystem: ส่งเสริมระบบนิเวศนวัตกรรมทั่วประเทศ เช่น พื้นที่ Makerspace ชุมชน และการตั้ง University Holding Company เพื่อต่อยอดงานวิจัยสู่ธุรกิจ
- Wellness Thailand: มุ่งเน้นนวัตกรรมการแพทย์ เช่น AI สำหรับสุขภาพ การวิจัยโรคมะเร็ง นวัตกรรมสมุนไพร และการแพทย์แม่นยำ
- Semiconductor Thailand: พัฒนาอุตสาหกรรมชิปประมวลผล (Photonic IC) และชิปจัดการพลังงาน (Power IC) สำหรับยานยนต์ไฟฟ้า
- AI, Physical AI, and Data Driven Nation: ส่งเสริมการเข้าถึง AI สำหรับทุกคน และใช้ Data ในการขับเคลื่อนประเทศ
- Frontier Innovation: ลงทุนในเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น เทคโนโลยีควอนตัมและเทคโนโลยีอวกาศ
- เทคโนโลยีความมั่นคง: พัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการป้องกันประเทศและความปลอดภัยทางไซเบอร์
- Digital Government & Anti-Corruption: ใช้เทคโนโลยีเพื่อความโปร่งใส มุ่งสู่ Zero Corruption และเปิดข้อมูลภาครัฐ
- World Class University (WCU): พลิกโฉมมหาวิทยาลัยให้เป็นเครื่องยนต์สร้างนวัตกรรม โดยเน้นการรวมกลุ่มคนเก่ง สนับสนุนทรัพยากร และมีธรรมาภิบาลที่คล่องตัว
[ นโยบายกระทรวง อว. สำหรับการพัฒนา ‘คน’ และการบริหารจัดการเชิงรุก ]
ในยุคที่ AI เข้ามามีบทบาท นโยบายกระทรวง อว. ให้ความสำคัญกับการ Reskill/Upskill เพื่อให้คนสามารถทำงานร่วมกับเทคโนโลยีใหม่ได้ รวมถึงการสร้างความเท่าเทียมในระบบการศึกษา เช่น ระบบ TCAS ที่เป็นธรรม และการดึงดูดผู้มีความสามารถระดับโลก เข้ามาช่วยพัฒนาประเทศ นอกจากนี้ การดำเนินกิจกรรมส่งเสริมนวัตกรรมจะถูกออกแบบให้เหมาะสมกับเป้าหมาย ได้แก่
- ✅ การใช้ Hackathons เพื่อหาคนเก่งและเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กร
- ✅ การใช้ Accelerators/Incubators เพื่อบ่มเพาะไอเดียให้เติบโตทางธุรกิจ
- ✅ การใช้ Innovation Labs สำหรับการวิจัยและพัฒนาเชิงลึกในระยะยาว
โดยภาพรวม นโยบายกระทรวง อว. ของ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ มุ่งหวังให้กระทรวง อว. เป็นแกนกลางในการเปลี่ยนความรู้และงานวิจัยให้กลายเป็นความมั่งคั่งของชาติ ลดการคอร์รัปชันด้วยเทคโนโลยี และสร้างระบบนิเวศที่เอื้อให้ ‘นักคิด’ และ ‘นักปฏิบัติ’ มาพบกันเพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยสู่สากลอย่างแท้จริง
นโยบายกระทรวง อว. จึงไม่ใช่เพียงแผนงานภาครัฐ แต่คือการออกแบบโครงสร้างใหม่ของเศรษฐกิจไทย ที่ใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมเป็นแกนกลาง เชื่อมคน ความรู้ และทุน เข้าด้วยกัน เพื่อเร่งให้ประเทศก้าวสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนในเวทีโลก
Sources: ข้อมูลจาก การมอบนโยบายการบริหารงาน กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม วันศุกร์ที่ 10 เมษายน 2569 เวลา 09.20 น. ณ ห้องแถลงข่าว ชั้น 1 อาคารพระจอมเกล้า สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม : https://www.facebook.com/share/v/1HBH9B6hCP/
รูปภาพจาก กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม : https://www.facebook.com/MHESIThailand/posts/pfbid0CcUwwb2Qu2J9iaouWwUV8LCZQEmNTMkbsHfstjhbjjKsDuJtWLBsDJ9dmx7EVNErl
