สรุปเนื้อหาในเซสชัน “Turn Future Trends to Strategy with Strategic Foresight เปลี่ยนเทรนด์อนาคตสู่กลยุทธ์ธุรกิจ ด้วย Strategic Foresight” โดยคุณสโรจ เลาหศิริ (The Strategist) ในงาน Future Trends Ahead Summit 2026

ในโลกธุรกิจยุคเก่า เครื่องมืออย่าง SWOT, PESTLE หรือ Porter’s 5 Forces เปรียบเสมือนเข็มทิศคู่ใจของผู้บริหาร แต่ในยุคที่โลกหมุนเร็วเช่นนี้ เครื่องมือเหล่านี้อาจกลายเป็นกับดัก เพราะมักบอกเล่าเรื่องราวจากข้อมูลใน ‘อดีต’ หรือสถานการณ์ ‘ปัจจุบัน’ เท่านั้น

แต่สำหรับผู้นำองค์กรแล้วนั้น สิ่งที่ต้องหาคำตอบให้ได้คือ “เรากำลังจะเจอกับอนาคตแบบไหน?”

กับดักของอนาคตที่เป็นเส้นตรง (The Linear Trap) คือความผิดพลาดครั้งใหญ่ที่สุดของหลายองค์กร ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด คือช่วงวิกฤตโควิด-19 ที่หลายแบรนด์ระดับโลกต่างเดิมพันหมดหน้าตักกับความเชื่อที่ว่า ‘โลกจะเปลี่ยนไปตลอดกาล’

• 🔸 Zoom: เชื่อว่าการทำงานทางไกล (Remote Work) จะอยู่ถาวร จึงเร่งขยายฟีเจอร์และองค์กรอย่างมหาศาล แต่เมื่อโลกเข้าสู่ยุค Hybrid การใช้งานกลับไม่ได้เติบโตพุ่งทะยานเช่นเดิม
• 🔸Peloton: เดิมพันว่าคนจะออกกำลังกายที่บ้านตลอดไป จนเมื่อยิมกลับมาเปิด ผู้คนโหยหาการเข้าสังคม ทำให้สต็อกสินค้าล้นเหลือ
• 🔸 Nike: มุ่งเน้นยอดขายดิจิทัล (DTC) เต็มที่ ตัดตัวแทนจำหน่ายทิ้ง แต่กลับมองข้ามไปว่าลูกค้ายังต้องการสัมผัสสินค้าจริงและชุมชนหน้าร้าน เปิดช่องว่างให้คู่แข่งอย่าง On และ New Balance แทรกตัวเข้ามาได้

บทเรียนนี้สอนให้รู้ว่า การมองอนาคตเพียงรูปแบบเดียวคือความเสี่ยงมหาศาล และนี่คือที่มาของ Strategic Foresight หรือการมองภาพอนาคตเชิงกลยุทธ์

[ Strategic Foresight ไม่ใช่การทายถูก แต่คือการ ‘พร้อมตั้งรับ’ ]

หัวใจสำคัญของ Strategic Foresigh ไม่ใช่การพยากรณ์ให้แม่นยำ (Forecast) แต่เป็นการเตรียมความพร้อม (Being Ready) สำหรับทุกสิ่งที่อาจเกิดขึ้น ผ่านกระบวนการ 5 ขั้นตอนสำคัญ

📌 1. Frame: ตีกรอบโจทย์ให้คมก่อนเริ่มเดินทาง

ก้าวแรกที่สำคัญที่สุดไม่ใช่การมองหาคำตอบ แต่คือการตั้งคำถามที่ถูกต้อง ขั้นตอนนี้คือการ Framing & Purpose หรือการกำหนดขอบเขตของอนาคตที่องค์กรอยากสำรวจ 

ลผู้นำองค์กรต้องระบุให้ชัดเจนว่าต้องการมองอนาคตในช่วงเวลาใด (3 ปี, 5 ปี หรือ 10 ปี) และมีจุดประสงค์เพื่อตั้งรับเทรนด์ที่จะเกิดขึ้น หรือเพื่อต้องการเป็นผู้กำหนดอนาคตนั้นเอง การกำหนด Scope ที่ชัดเจนเปรียบเสมือนการปักหมุดบนแผนที่ เพื่อไม่ให้ทีมงานหลงทางไปกับข้อมูลมหาศาล

📌 2. Scan: สแกนหาสัญญาณ เล็กแค่ไหนก็ห้ามมองข้าม

เมื่อรู้ขอบเขตแล้ว ขั้นต่อมาคือการ Mapping Environment หรือการสแกนหาสัญญาณ (Signals) และแนวโน้ม (Trends) ที่อยู่รอบตัว ความท้าทายในขั้นตอนนี้คือ องค์กรมักมองเห็นแต่ Megatrends แต่กลับละเลย Weak Signals หรือสัญญาณอ่อนๆ ที่ดูคลุมเครือ

ซึ่งสัญญาณเล็กๆ เหล่านี้เองที่มักจะกลายเป็นคลื่นลูกใหญ่ในอนาคต การใช้เครื่องมือวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมอย่างละเอียด (เช่น DESTEP) จะช่วยให้เห็นภาพรวมที่ครบถ้วนและแม่นยำยิ่งขึ้น

📌 3. Foresighting: จำลองโลกคู่ขนาน (Multiverse of Futures)

นี่คือหัวใจสำคัญที่แยก Strategic Foresight ออกจากการวางแผนทั่วไป แทนที่จะเดิมพันกับอนาคตเพียงรูปแบบเดียว (Projected Linear Future) ขั้นตอนนี้คือการ Scenario Building หรือการสร้างภาพอนาคตจำลองที่หลากหลาย ทั้งแบบ Best Case, Worst Case และแบบทางเลือกอื่นๆ

การสร้างฉากทัศน์เหล่านี้ช่วยให้องค์กรเห็นความเป็นไปได้ใหม่ๆ และไม่ตกใจเมื่อสถานการณ์จริงไม่เป็นไปตามแผนหลัก

📌 4. Strategy: ทดสอบความแกร่งในอุโมงค์ลม

เมื่อมีภาพอนาคตหลายรูปแบบแล้ว ขั้นตอนถัดไปคือ Strategic Options หรือการวางกลยุทธ์ คำถามสำคัญคือ “กลยุทธ์ชุดปัจจุบันของเราจะยังรอดอยู่ไหมถ้าเกิดฉากทัศน์ที่แย่ที่สุด?” 

เปรียบเสมือนการนำรถยนต์ต้นแบบไปทดสอบในอุโมงค์ลม (Wind Tunnel Testing) เพื่อดูว่ามันต้านทานแรงลมในสภาวะต่างๆ ได้ดีแค่ไหน ขั้นตอนนี้จะช่วยคัดกรองทางเลือกที่ยืดหยุ่นและทนทานที่สุดสำหรับองค์กร

📌 5. Action: เปลี่ยนวิสัยทัศน์ให้เป็นภารกิจ

ขั้นตอนสุดท้ายคือการดึงภาพอนาคตกลับมาสู่ปัจจุบันด้วย Action & Monitoring การวาง Roadmap ที่จับต้องได้ พร้อมกำหนดตัวชี้วัด (Indicators) เพื่อคอยจับตาดูสัญญาณเตือนภัย หากโลกเริ่มหมุนไปในทิศทางของฉากทัศน์ใดฉากทัศน์หนึ่ง องค์กรก็พร้อมที่จะหยิบแผนสำรองที่เตรียมไว้มาใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องเริ่มคิดใหม่จากศูนย์

ปฏิเสธไม่ได้ว่า การทำธุรกิจในวันนี้ แผนสำรองเพียงแผนเดียวอาจไม่เพียงพอ Strategic Foresight ช่วยให้องค์กรเปลี่ยนจากผู้ถูกกระทำโดยสถานการณ์ มาเป็นผู้กำหนดชะตาชีวิตของตนเองได้ เพราะสุดท้ายแล้ว ผู้ที่อยู่รอดไม่ใช่ผู้ที่แข็งแกร่งที่สุด แต่เป็นผู้ที่ปรับตัวรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้ดีที่สุด

เนื้อหาดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการบรรยายในหัวข้อ “Turn Future Trends to Strategy with Strategic Foresight เปลี่ยนเทรนด์อนาคตสู่กลยุทธ์ธุรกิจ ด้วย Strategic Foresight” โดยคุณสโรจ เลาหศิริ (The Strategist) ในงาน Future Trends Ahead Summit 2026 เมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2569 ณ Paragon Hall ชั้น 5 สยามพารากอน

#FutureTrends #FutureTrendsAheadSummit2026