มหิดล–เบทาโกร ร่วมทุนสร้างบ.วิจัยปลูกถ่ายไตหมูสู่คน ดันไทยสู่ศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ แห่งแรกในอาเซียน

AI Summary
- มหาวิทยาลัยมหิดล เบทาโกร และ NZeno จากนิวซีแลนด์ ตั้งบริษัทร่วมทุน MU BioGro เดินโครงการ T-Xeno Hub พัฒนาหมูดัดแปลงพันธุกรรมสำหรับปลูกถ่ายไตให้คน
- ไทยมีผู้เข้าเกณฑ์ปลูกถ่ายไตราว 23,000 ราย แต่ได้ปลูกถ่ายจริงเพียง 989 ราย ขณะที่ค่าใช้จ่ายด้านการบำบัดทดแทนไตอยู่ที่ราว 36,678 ล้านบาทต่อปี
- ศูนย์เลี้ยงหมู DPF ที่กาญจนบุรีคาดว่าเสร็จใน 18 เดือน และทีมวิจัยหวังว่าจะเริ่มใช้ไตหมูในผู้ป่วยไทยได้ภายใน 5 ปี
สรุปโดย AI ตรวจทานโดยกองบรรณาธิการ
มหาวิทยาลัยมหิดล จับมือ เบทาโกร (Betagro) และ เอ็นซีโน (NZeno) บริษัทเทคโนโลยีชีวภาพจากนิวซีแลนด์ ตั้งบริษัทร่วมทุน เอ็มยู ไบโอโกร (MU BioGro) เพื่อเดินโครงการ T-Xeno Hub พัฒนาหมูดัดแปลงพันธุกรรมสำหรับปลูกถ่ายไตให้คน โดยจะสร้างศูนย์เลี้ยงหมูปลอดเชื้อให้เสร็จภายใน 18 เดือน นี่คือการเดิมพันว่าไทยจะเปลี่ยนจุดแข็งด้านปศุสัตว์และการแพทย์ให้เป็นอุตสาหกรรมการแพทย์ขั้นสูงตัวใหม่ ในสนามที่ตอนนี้มีเพียงสหรัฐอเมริกาและจีนที่ทดลองปลูกถ่ายในผู้ป่วยแล้ว
โครงการนี้แถลงเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2026 โดยได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานในงาน พร้อมผู้ร่วมโครงการที่เกี่ยวข้อง ซึ่งตั้งเป้าให้ T-Xeno Hub เป็นศูนย์กลางการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน

Table of Contents
ผู้ป่วยเข้าเกณฑ์ 23,000 ราย ได้ปลูกถ่ายไตจริงเพียง 989 ราย
ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า ไทยมีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกว่า 110,000 ราย ข้อมูลปี 2024 ชี้ว่ามีผู้เข้าเกณฑ์ปลูกถ่ายไตราว 23,000 ราย แต่ได้รับการปลูกถ่ายจริงเพียง 989 ราย หรือไม่ถึง 5% ผู้ป่วยจึงอาจต้องรอไตนานกว่า 5 ปี และหลายรายเสียชีวิตก่อนถึงคิว
ปัญหานี้มีราคาด้วย ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการบำบัดทดแทนไตภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติอยู่ที่ราว 36,678 ล้านบาทต่อปี หรือเฉลี่ยวันละประมาณ 100 ล้านบาท
“เรามีหมอเก่ง ๆ ที่ทำการเปลี่ยนไตได้ แต่ปัญหาก็คือเราไม่มีไต” ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร กล่าว
ด้าน ศาสตราจารย์ นายแพทย์ หม่อมหลวงชาครีย์ กิติยากร รองอธิการบดีฝ่ายวิจัย มหาวิทยาลัยมหิดล ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านโรคไต อธิบายว่า หากมีไตสำหรับปลูกถ่ายมากขึ้น ผู้ป่วยจะไม่ต้องฟอกไต ซึ่งช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายและทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น โดยไตจากผู้บริจาคที่เป็นคนใช้งานได้เฉลี่ยราว 10 กว่าปี บางรายนานถึง 30 ปี
ทำไมต้องปลูกถ่ายไตคนด้วยไตหมู ?
การปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (Xenotransplantation) คือการนำอวัยวะจากสัตว์มาใช้ในคน หมูถูกเลือกเพราะขนาดอวัยวะและสรีรวิทยาบางด้านใกล้เคียงคน แต่ภูมิคุ้มกันของคนจะโจมตีอวัยวะหมูทันที จึงต้องตัดแต่งยีนก่อน
ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร ระบุว่า หลังผ่านการดัดแปลงยีน ร่างกายมนุษย์จะไม่ปฏิเสธอวัยวะ หรือภูมิคุ้มกันจะไม่ไปทำลายอวัยวะจนเสียหาย ส่วนการได้เทคโนโลยีจากนิวซีแลนด์ “ทำให้เรารัดขั้นตอน แล้วเราสามารถเอาไปต่อยอด” โดยไม่ต้องเริ่มจากศูนย์
ความร่วมมือสร้างบริษัทปลูกถ่ายไตจากหมูสู่คน

ทั้งนี้ หมูในโครงการจะเลี้ยงแบบปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะ (Designated Pathogen-Free: DPF) คือเลี้ยงในระบบปิดที่ตรวจเฝ้าระวังเชื้อตามรายการที่กำหนด เพื่อลดความเสี่ยงที่เชื้อจากหมูจะติดสู่คน แบ่งงานกันดังนี้
- มหาวิทยาลัยมหิดล คณะสัตวแพทยศาสตร์ที่ทำงานโคลนนิ่งสัตว์มากว่า 16 ปี ร่วมกับคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
- เบทาโกร นำระบบฟาร์มปลอดเชื้อและระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) มาสร้างศูนย์ผลิตสุกรทางการแพทย์มาตรฐาน DPF ที่มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตกาญจนบุรี คาดว่าเสร็จใน 18 เดือน
- NZeno ส่งมอบเซลล์ต้นแบบเกรดการแพทย์ (Medical-grade Cell Line) ซึ่งเป็นจุดตั้งต้นของการสร้างหมูดัดแปลงพันธุกรรม พร้อมถ่ายทอดความรู้การเลี้ยงแบบ DPF
- MU BioGro บริษัทร่วมทุน ทำหน้าที่เชื่อมงานวิจัยกับภาคอุตสาหกรรม ตั้งแต่กระบวนการผลิตไปจนถึงต่อยอดเป็นนวัตกรรมทางการแพทย์
เป้าหมายระยะแรกคือยกระดับความพร้อมทางเทคโนโลยี (Technology Readiness Level: TRL) จากระดับ 4 ไประดับ 5 ภายใน 18 เดือน หรือจากการทดสอบในห้องแล็บไปสู่การทดสอบในสภาพที่ใกล้การใช้งานจริงมากขึ้น
สำหรับเบทาโกร โครงการนี้คือการขยายบทบาทจากความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) ไปสู่สิ่งที่บริษัทเรียกว่า Sustainable Life โดย วสิษฐ แต้ไพสิฐพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ระบุว่า ความร่วมมือนี้คือการร่วมลงทุนสร้างขีดความสามารถใหม่ ไม่ใช่แค่สนับสนุนงานวิจัยระยะเริ่มต้น
ไตหมูในคนอยู่ได้นานสุดราว 9 เดือน แต่ “ต้องเกิน 2 ปีถึงคุ้ม”
“ไตหมูที่ไปอยู่ในคนในเมืองจีน เขาไม่ได้ตีพิมพ์ แต่ตัวเลขอยู่ที่ประมาณ 250 วัน ซึ่งยังสั้นไปหน่อย ถ้าจะคุ้ม ผมว่าอย่างน้อยต้องใช้ได้เกิน 2 ปี” ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร กล่าว
ทั้งนี้ ข้อมูลจากวารสาร The Lancet เมื่อเดือนกันยายน 2026 ซึ่งโรงพยาบาลแมสเจเนอรัลบริกแฮม (Mass General Brigham) ระบุว่า ทิม แอนดรูส์ (Tim Andrews) ผู้ป่วยชาวอเมริกันวัย 66 ปี อยู่ได้โดยไม่ต้องฟอกไตนาน 271 วันหลังรับไตหมูดัดแปลงยีน ก่อนเปลี่ยนเป็นไตจากผู้บริจาค ซึ่งเป็นสถิติที่นานที่สุด ส่วนในเอเชีย โรงพยาบาลซีจิง (Xijing Hospital) ที่ซีอาน ประเทศจีน รายงานเมื่อกันยายน 2025 ว่าไตหมูทำงานในผู้ป่วยได้เกิน 200 วัน
เมื่อถามว่าคนไทยจะได้ใช้ไตหมูเมื่อไร ศาสตราจารย์ นายแพทย์ หม่อมหลวงชาครีย์ ระบุว่า ต้องเดินอย่างระมัดระวัง เริ่มจากสร้างสถานที่เลี้ยงหมูก่อน และหากใช้ข้อมูลวิจัยจากต่างประเทศประกอบได้ “ก็มีความหวังว่าภายใน 5 ปี ก็น่าจะสามารถมีการเริ่มที่จะพัฒนามาใช้”
ข้อกังวลหลักมี 2 เรื่อง คือ การปฏิเสธอวัยวะ และการติดเชื้อจากหมูสู่คน ซึ่งการตัดแต่งยีนรุ่นใหม่ช่วยลดการปฏิเสธอวัยวะได้มาก ส่วนการเลี้ยงแบบ DPF ช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อ ขณะที่ ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร มองว่า AI จะช่วยหาตำแหน่งตัดต่อยีนที่ดีขึ้นได้
เงินลงทุนยังไม่เปิด แต่ฝั่งนโยบายเตรียมดันเข้า ครม.
เมื่อถูกถามถึงตัวเลขเงินลงทุน นายวสิษฐ แต้ไพสิฐพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) ระบุว่าโครงการยังอยู่ในระดับวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ยังไม่มีตัวเลขเปิดเผย แต่บริษัทมี commitment ชัดเจนที่จะร่วมพัฒนาต่อ
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ระบุว่า โครงการต้องอาศัยหลายกระทรวง เช่น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในเรื่องการนำเข้า และต้องปรับกฎระเบียบเรื่องการนำมาใช้ทางคลินิกและการทดสอบ จึงต้องนำเข้าคณะรัฐมนตรี (ครม.) “เพราะว่าพอเข้าระบบปุ๊บ ถึงรัฐบาลเปลี่ยน โครงการก็สามารถที่จะไปต่อได้”
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน ฉายวิสัยทัศน์ว่าโครงการนี้อยู่ใต้เสาหลัก SIAM MEDICA ของนโยบาย MHESI Flagship ซึ่งต้องการให้มหาวิทยาลัยเป็นฐานสร้างเทคโนโลยีเชิงลึก (Deep Tech) เพื่อให้ไทยพัฒนาเทคโนโลยีเองแทนการซื้อ
สิ่งที่ธุรกิจไทยควรจับตา
- ธุรกิจอาหารขยับสู่การแพทย์: ความสามารถคุมเชื้อในฟาร์มที่ผู้ผลิตเนื้อสัตว์สะสมมา ถูกนำไปใช้ในธุรกิจการแพทย์ขั้นสูง โดยเบทาโกรประกาศเรื่องนี้ชัดเจนแล้ว
- Medical Hub แบบใหม่: ผู้ร่วมโครงการมองว่าหากไทยเป็นศูนย์กลางระดับภูมิภาคได้ จะเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ เพราะไทยมีแพทย์ปลูกถ่ายไตแต่ขาดอวัยวะ
- กฎระเบียบคือตัวกำหนดเวลา: การนำเข้าเซลล์และการทดลองทางคลินิกยังต้องปรับกฎหลายกระทรวง ไทม์ไลน์ 5 ปีจึงขึ้นกับการตัดสินใจเชิงนโยบายไม่น้อยกว่างานวิจัย
ทั้งนี้ หมุดหมายถัดไปคือศูนย์เลี้ยงหมู DPF ที่กาญจนบุรี ซึ่งคาดว่าเสร็จราวกลางปี 2028 พร้อมยกระดับเทคโนโลยีสู่ TRL 5 ส่วนการใช้ไตหมูในผู้ป่วยไทย ทีมวิจัยหวังว่าจะเริ่มได้ภายใน 5 ปีต่อจากนี้
ที่มาข้อมูล : มหาวิทยาลัยมหิดล, The Lancet ผ่าน NBC News และ HealthDay, China Daily

