# เมื่อโลกบีบให้ “ตัวใครตัวมัน” เราจะยังรอดไปด้วยกันได้หรือไม่? THE MORAL SURVIVAL ชวนตั้งคำถามถึง “คุณธรรม” ในวันที่การทำสิ่งที่ถูกต้องอาจมีต้นทุนสูงขึ้น

- Link: https://futuretrend.co/the-moral-survival-thailand-morality-index-2026/
- Published: 2026-09-25T10:00:00+07:00
- Author: Future Trends

### ในวันที่โลกเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ทั้งสภาวะเศรษฐกิจ ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ วิกฤตสภาพภูมิอากาศ ตลอดจนการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของเทคโนโลยีและ AI คำว่า **“เอาตัวรอด”** กำลังกลายเป็นโจทย์ที่ผู้คนต้องเผชิญในชีวิตประจำวัน

เมื่อแรงกดดันรอบตัวผลักให้แต่ละคนต้องคิดถึงความอยู่รอดของตัวเองมากขึ้น การทำสิ่ง
ที่ถูกต้อง การเห็นอกเห็นใจ การแบ่งปัน หรือการรับผิดชอบต่อผู้อื่น อาจไม่ใช่ทางเลือก
ที่ง่ายเหมือนเดิม และในบางสถานการณ์อาจกลายเป็นสิ่งที่มี “ต้นทุน” สูงขึ้น

จึงเกิดเป็นคำถามสำคัญว่า **“เมื่อต้นทุนของการทำสิ่งที่ถูกต้องสูงขึ้น เราจะเอาตัว
รอดอย่างไร โดยไม่ทิ้งความเป็นมนุษย์ไว้ข้างหลัง?”**

คำถามดังกล่าวเป็นโจทย์ตั้งต้นของงานประชุมวิชาการประจำปี 2569 **“THE MORAL SURVIVAL:
นิยามคุณธรรมในโลกที่บีบคั้นให้เราเอาตัวรอด”** จัดโดย **ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน)**
ซึ่งเปิดพื้นที่ให้ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญจากหลากหลายแวดวงร่วมกันถอดรหัสคำว่า“
คุณธรรม” ผ่านแรงกดดันตั้งแต่ระดับบุคคลและความสัมพันธ์ ไปจนถึงวิกฤตภูมิอากาศ เศรษฐกิจ
ธุรกิจ และความเปลี่ยนแปลงของโลก

โจทย์สำคัญจึงไม่ได้อยู่เพียงว่า **“คนดีควรทำอะไร”** แต่อยู่ที่ว่า ในโลกที่เงื่อนไข
ของการใช้ชีวิตกำลังเปลี่ยนไป **เราจะสร้างสังคมที่ทำให้ผู้คนยังสามารถเลือกทำสิ่งที่
ถูกต้องได้อย่างไร**

## **เปิดสถานการณ์คุณธรรมไทย พบวัย 25 – 40 ปีมีคะแนนเฉลี่ยต่ำสุดใน 3 ช่วงวัย**

เวทีเริ่มต้นด้วย **MORALITY IN SURVIVAL MODE : “คุณธรรมไทยในโลกที่บีบคั้นให้ต้อง
รอด”** โดย **รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรม** ซึ่งนำสถานการณ์คุณธรรม
ของสังคมไทยมาชวนสำรวจว่า ในวันที่ผู้คนต้องเผชิญแรงกดดันรอบด้าน “คุณธรรม” จะยังสามารถ
ทำหน้าที่เป็นหลักยึดในการใช้ชีวิตได้อย่างไร

จากผลสำรวจ **ดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิต ปี 2569** จากกลุ่มตัวอย่าง 39,490 ราย
ครอบคลุม 6 ภูมิภาค ซึ่งพิจารณาพฤติกรรมคุณธรรมผ่าน 5 มิติ ได้แก่ **พอเพียง วินัย 
สุจริต จิตสาธารณะ และกตัญญู** พบว่า คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมคุณธรรมของคนไทยอยู่ที่ **
4.63 จากคะแนนเต็ม 6** อยู่ในระดับ “พอใช้”

เมื่อแบ่งประชากรศึกษาออกเป็น 3 ช่วงวัย พบว่า กลุ่มอายุ 13 – 24 ปี มีคะแนนเฉลี่ย 
4.53 กลุ่มอายุ 25 – 40 ปี มีคะแนนเฉลี่ย **4.39** และกลุ่มอายุ 41 ปีขึ้นไป มีคะแนน
เฉลี่ย 4.79 โดยทั้งสามช่วงวัยอยู่ในระดับ “พอใช้” เช่นเดียวกัน

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขของกลุ่ม **วัยผู้ใหญ่ตอนต้น อายุ 25 – 40 ปี ซึ่งมีคะแนนเฉลี่ย
ต่ำที่สุดในสามช่วงวัย** กลายเป็นหนึ่งในประเด็นที่น่าจับตา เนื่องจากเป็นช่วงวัยที่
อยู่ท่ามกลางภาระหลายด้าน ทั้งการทำงาน การสร้างฐานะ การสร้างครอบครัว การเลี้ยงดูบุตร
และการดูแลคนต่างรุ่น ขณะเดียวกันยังต้องรับมือกับแรงกดดันทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และ
รูปแบบการทำงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

บริบทเหล่านี้ทำให้คำถามเรื่องคุณธรรมไม่ได้อยู่เพียงที่การ **“รู้ว่าอะไรถูกหรือผิด”**
แต่รวมไปถึงว่า คนคนหนึ่งจะรักษาหลักการนั้นไว้ได้อย่างไร เมื่อการเลือกทำสิ่งที่ถูก
ต้องอาจมีต้นทุนต่อชีวิต การงาน หรือความสัมพันธ์

## **“ผู้ใหญ่ต้องเปลี่ยนก่อน” เมื่อพฤติกรรมวันนี้อาจถูกส่งต่อไปยังคนรุ่นใหม่**

รศ.นพ.สุริยเดว กล่าวว่า โจทย์ใหญ่ของการส่งเสริมคุณธรรมในวันนี้ไม่ควรมุ่งเพียงการ“
สอนเด็ก” แต่ต้องเริ่มจากการเปลี่ยนแปลงที่ **“ผู้ใหญ่”** โดยเฉพาะกลุ่มวัย 25–40 ปี
ซึ่งเป็นทั้งกำลังสำคัญของระบบเศรษฐกิจ และอยู่ในช่วงชีวิตที่ต้องรับผิดชอบทั้งคนรุ่น
ก่อนและคนรุ่นถัดไป

เมื่อพฤติกรรมของผู้ใหญ่มีส่วนต่อการเรียนรู้และการเติบโตของคนรุ่นใหม่ การเปลี่ยนแปลง
จึงจำเป็นต้องเริ่มจากผู้ใหญ่ เพื่อไม่ให้แรงกดดันจากเศรษฐกิจ สังคม และความคาดหวัง
ต่าง ๆ ถูกส่งต่อไปยังคนรุ่นถัดไป

ขณะเดียวกัน โลกดิจิทัลไม่ได้ทำให้คุณธรรมหมดความหมาย แต่กำลังเปลี่ยน **“วิธีทำความ
ดี”** และทำให้เส้นแบ่งของการตัดสินใจซับซ้อนขึ้น เมื่อผู้คนต้องอยู่ท่ามกลางข้อมูล
จำนวนมหาศาล อัลกอริทึม โซเชียลมีเดีย และ AI คุณธรรมจึงต้องถูกแปลงจากหลักการไปสู่
พฤติกรรมที่เกิดขึ้นจริง ตั้งแต่การรับผิดชอบต่อข้อมูลที่เผยแพร่ การเคารพผู้อื่น การ
รู้เท่าทันเทคโนโลยี การไม่เอาเปรียบ ไปจนถึงการตัดสินใจโดยคำนึงถึงผลกระทบที่เกิดขึ้น
กับคนอื่น

ศูนย์คุณธรรมจึงเสนอให้การสร้างคุณธรรมในยุคใหม่ขยับจากการ **“สอนให้เป็นคนดี” ไปสู่
การสร้างเงื่อนไขที่ทำให้คนสามารถประพฤติดีได้จริง** พร้อมรักษาจุดแข็งด้านความกตัญญู
ของสังคมไทย ส่งเสริมความพอเพียงและความสุจริต และเพิ่มวินัยและความรับผิดชอบ โดยเชื่อม
โยงเรื่องคุณธรรมเข้ากับบริบทของชีวิตจริง

รวมถึงการเสริมทักษะรู้เท่าทันสื่อและ AI และสร้าง **“ระบบนิเวศคุณธรรม”** ผ่านความ
ร่วมมือของครอบครัว โรงเรียน ชุมชน และสังคม เพื่อให้การทำสิ่งที่ถูกต้องสามารถเกิด
ขึ้นได้จริง แม้ผู้คนจะต้องเผชิญแรงกดดันของโลกยุคใหม่

## **เมื่อวิกฤตภูมิอากาศไม่ได้สร้าง “ต้นทุน” ให้ทุกคนเท่ากัน**

จากสถานการณ์คุณธรรมในระดับบุคคล เวทีขยายไปสู่แรงกดดันระดับสังคมและสิ่งแวดล้อมใน **
SURVIVE THE CLIMATE : “เมื่อภูมิอากาศวิกฤต เราจะผ่านความลำบากไปด้วยกันอย่างไร”**
โดย **สฤณี อาชวานันทกุล ผู้อำนวยการ Climate Finance Network Thailand (CFNT)** และ**
ชณัฐ วุฒิวิกัยการ (KongGreenGreen) คอนเทนต์ครีเอเตอร์และนักรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อม**

วงสนทนาชวนขยายความหมายของ “คุณธรรม” ไปสู่ความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและผู้คนรอบตัว
เพราะผลกระทบจากวิกฤตภูมิอากาศไม่ได้ตกอยู่กับทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน

ประเด็น **Climate Injustice** จึงทำให้วิกฤตภูมิอากาศไม่ใช่เพียงโจทย์ด้านสิ่งแวดล้อม
แต่เชื่อมโยงกับ “ความเป็นธรรม” ตั้งแต่คำถามว่าใครเป็นผู้สร้างผลกระทบ ใครเป็นผู้รับ
ภาระ ไปจนถึงการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดที่ต้องคำนึงถึงการกระจายต้นทุนและประโยชน์
อย่างเป็นธรรม

คำถามจึงไม่ใช่เพียงว่า **เราจะเอาตัวรอดจากโลกที่ร้อนขึ้นได้อย่างไร แต่เราจะผ่านวิกฤต
นี้ไปด้วยกันโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังได้อย่างไร**

## **เมื่ออัลกอริทึมทำให้เราอยู่ใน “ความจริงคนละใบ” คุณธรรมในความสัมพันธ์จะเป็นอย่างไร**

อีกหนึ่งแรงกดดันที่ใกล้ตัวคือเรื่องของครอบครัวและความสัมพันธ์ ในวง **SURVIVE TOGETHER:“
เมื่อโลกบีบให้เราต้องรอด เราจะยังรักษาความสัมพันธ์และโอบกอดกันได้อย่างไร”** โดย **
ศ.ดร.ชลิดาภรณ์ ส่งสัมพันธ์ นักวิชาการ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และโฮสต์
รายการ Open Relationship** ร่วมกับ **ณัฐธีร์ โกศลพิศิษฐ์ พิธีกร คุณพ่อลูก 4 และผู้
ก่อตั้งเพจ Around the Learn**

วงสนทนาชวนสำรวจความหมายของ **“คุณธรรมในความสัมพันธ์”** ในวันที่แรงกดดันทางเศรษฐกิจ
ความแตกต่างระหว่างคนต่างวัย เทคโนโลยี และโลกออนไลน์ กำลังเปลี่ยนวิธีที่ผู้คนใช้ชีวิต
และมองความสัมพันธ์

โดยเฉพาะเมื่อโซเชียลมีเดียและอัลกอริทึมสามารถทำให้คนในครอบครัวหรือคนในสังคมรับข้อมูล
มีประสบการณ์ และมองเห็น “ความจริง” แตกต่างกันมากขึ้น คำถามเรื่องคุณธรรมจึงไม่ได้
หยุดอยู่เพียงว่าใคร “ถูก” หรือ “ผิด”

แต่รวมถึงว่า **เราจะรับฟัง เคารพความแตกต่าง เคารพสิทธิ และสร้างขอบเขตในความสัมพันธ์
อย่างไร** เพื่อให้การอยู่ร่วมกันไม่กลายเป็นเพียงการอดทนต่อกัน แต่เป็นความสัมพันธ์
ที่สามารถโอบกอดความแตกต่างและผ่านวิกฤตไปด้วยกันได้

## **เมื่อโลกบอก “ตัวใครตัวมัน” รัฐ ธุรกิจ และผู้คนจะเลือกอะไรระหว่าง “อยู่รอด” กับ “รับผิดชอบ”**

จากความสัมพันธ์ใกล้ตัว เวทีขยายภาพไปสู่แรงกดดันระดับโลกใน **SURVIVE THE WORLD : “
เมื่อโลกบอก ‘ตัวใครตัวมัน’ เราจะอยู่ร่วมกันอย่างไร”** โดย **ธนา เธียรอัจฉริยะ นัก
บริหารและนักคิด** และ **รศ.ดร.จิตติภัทร พูนขำ รองคณบดีฝ่ายวิชาการและวิเทศสัมพันธ์
คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์**

วงสนทนาชวนวิเคราะห์แรงกดดันจากภูมิรัฐศาสตร์ สงครามการค้า มาตรการทางเศรษฐกิจ การแข่งขัน
ทางธุรกิจ ตลอดจนความเปลี่ยนแปลงจากเทคโนโลยี ซึ่งกำลังทำให้ทั้งรัฐ ภาคธุรกิจ และผู้คน
ต้องเผชิญการตัดสินใจที่ซับซ้อนขึ้น

เมื่อแต่ละประเทศต้องปกป้องผลประโยชน์ของตัวเอง และธุรกิจต้องแข่งขันเพื่อความอยู่รอด
คำถามเรื่อง **“คุณธรรมของรัฐ” “ธรรมาภิบาล” และ “ความรับผิดชอบของธุรกิจ”** จึงยิ่ง
มีความสำคัญ เพราะการเลือกทำในสิ่งที่ถูกต้องอาจไม่ใช่ทางเลือกที่ง่ายที่สุดภายใต้แรง
กดดันของการแข่งขัน

โจทย์สำคัญจึงกลับมาที่คำถามว่า **ในวันที่โลกผลักให้ทุกคนคิดถึงความอยู่รอดของตัวเอง
ก่อน เรายังสามารถรักษาความไว้วางใจ ความรับผิดชอบ และกติกาที่ทำให้สังคมอยู่ร่วมกัน
ได้หรือไม่**

## **จาก “คนดีควรทำอะไร” สู่ “เราจะสร้างสังคมที่คนยังทำสิ่งที่ดีได้อย่างไร”**

ทั้งหมดนี้สะท้อนโจทย์ใหญ่ของ **THE MORAL SURVIVAL** ที่ไม่ได้มุ่งหาคำตอบเพียงว่า“
คนดีควรทำอย่างไร” แต่ชวนมองลึกลงไปถึง **“การออกแบบเงื่อนไขทางสังคม”** ที่ทำให้ผู้คน
ยังสามารถเลือกทำสิ่งที่ถูกต้องได้ แม้อยู่ท่ามกลางแรงกดดัน

เพราะเมื่อเศรษฐกิจบีบให้คนต้องแข่งขัน เมื่อวิกฤตภูมิอากาศสร้างภาระที่ไม่เท่าเทียม
เมื่อเทคโนโลยีทำให้ผู้คนมองโลกแตกต่างกัน และเมื่อความสัมพันธ์ต้องเผชิญกับแรงกดดัน
รูปแบบใหม่ การส่งเสริมคุณธรรมอาจไม่สามารถฝากความรับผิดชอบไว้ที่ “ตัวบุคคล” เพียง
อย่างเดียว

แต่ต้องรวมไปถึงการออกแบบ **กติกา ระบบ และเงื่อนไขทางสังคม** ที่ทำให้ผู้คนยังเหลือ
พื้นที่สำหรับความเห็นอกเห็นใจ ความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ การเคารพสิทธิและความแตก
ต่างของผู้อื่น

เพราะท้ายที่สุด **การเอาตัวรอดอาจไม่ใช่การแข่งขันว่า “ใครจะรอดก่อน” แต่คือการสร้าง
เงื่อนไขที่ทำให้เรายังสามารถ “รอดไปด้วยกัน” ได้**

ทั้งหมดนี้จึงนำกลับมาสู่คำถามสำคัญของ **THE MORAL SURVIVAL** ว่า
**“เราจะเอาตัวรอด
อย่างไร โดยไม่ทิ้งความเป็นมนุษย์ไว้ข้างหลัง?”**

คำถามที่ไม่ได้มุ่งหาคำตอบสำเร็จรูป หากแต่ชวนให้สังคมกลับมาทบทวนความหมายของ **“คุณธรรม”**
ในบริบทของโลกที่เปลี่ยนไป และมองหานิยามของการอยู่ร่วมกันที่สอดคล้องกับความท้าทาย
ของผู้คนในวันนี้

สามารถติดตามเนื้อหาจากวงเสวนา **“THE MORAL SURVIVAL : นิยามคุณธรรมในโลกที่บีบคั้น
ให้เราเอาตัวรอด”** ย้อนหลังได้ที่[ YouTube Live: THE MORAL SURVIVAL](https://www.youtube.com/live/kZfRO5LulMI?si=QLks1fMw1bvSZdM6&utm_source=chatgpt.com)(
[https://www.youtube.com/live/kZfRO5LulMI?si=QLks1fMw1bvSZdM6&utm_source=chatgpt.com](https://www.youtube.com/live/kZfRO5LulMI?si=QLks1fMw1bvSZdM6&utm_source=chatgpt.com))

#TheMoralSurvival #นิยามคุณธรรมยุคเอาตัวรอด #ศูนย์คุณธรรม #MoralCenter
