# “เพราะในความเป็นจริง โลกไม่ได้หมุนรอบตัวเรา”  เข้าใจ ‘Spotlight Effect’ แนวคิดทางจิตวิทยา ที่ผู้คนมักจะคิดว่าตัวเองถูกจับตามองอยู่

- Link: https://futuretrend.co/spotlight-effect/
- Published: 2024-02-08T18:15:10+07:00
- Author: Thanapon Hussakornrus

“ในวันธรรมดาวันหนึ่ง คุณตื่นสายและรีบไปทำงานอย่างเร่งด่วน จนลืมที่จะเช็คหน้า ผม 
การแต่งตัว เมื่อถึงที่ทำงานคุณรู้สึกว่าคนรอบตัวมองมาที่คุณ และแอบคิดไม่ดีในใจ ซึ่ง
มันทำให้คุณรู้สึกอายอย่างมาก” แต่ในความเป็นจริงแล้วพวกเขาได้สังเกตคุณและแอบคิดไม่
ดีจริงๆ หรือเปล่า?

วันนี้ Future Trends จะพามารู้จักกับแนวคิดทางจิตวิทยาที่มีชื่อว่า ‘Spotlight Effect’
แนวคิดที่พูดถึงผู้คนที่มักจะคิดว่าตัวเองถูกจับตามองอยู่ตลอดเวลา จนส่งผลเสียต่อสุขภาพ
จิต

## **[ ‘Spotlight Effect’ แนวคิดทางจิตวิทยา ที่ผู้คนมักจะคิดว่าตัวเองถูกจับตามองอยู่ ]**

‘Spotlight Effect’ คือ แนวคิดทางจิตวิทยาสังคมที่กล่าวถึงแนวโน้มที่จะประเมินค่าตัว
เองสูงเกินไป ทำให้มีความรู้สึกว่าถูกจับจ้องตลอดเวลา และมักจะคิดไปเองว่าคนอื่นกำลัง
พูดถึงตัวเองอยู่ เปรียบดั่ง สปอตไลท์ ที่มีหน้าที่ฉายแสงไปยังจุดเด่นที่ต้องการให้
ความสำคัญ แต่ Spotlight Effect จะแสดงผลต่อการเน้นย้ำในส่วนของข้อผิดพลาดและข้อบกพร่อง
มากกว่า

สำหรับคนทั่วไปที่มีความมั่นใจ มั่นหน้าในตัวเอง อาจจะไม่ได้รับผลกระทบจากปรากฏการณ์
ทางจิตวิทยานี้มากนัก แต่ผู้ที่มีความวิตกกังวลทางสังคม (Social Anxiety) จะได้รับผลก
ระทบอย่างมาก ซึ่งมันอาจจะส่งผลต่อความสามารถในการเข้าสังคมและการทำงานได้เลย ความสบายใจ
เมื่ออยู่ร่วมกับผู้อื่นจะถูกบดขยี้ย่อยยับ และเป็นกังวลตลอดเวลา

แนวคิดนี้ถูกศึกษาวิจัยโดยผู้เชี่ยวชาญทางด้านจิตวิทยา โทมัส กิโลวิช (Thomas Gilovich)
ภายใต้ชื่อ ‘Spotlight Effect’ โดยมีจุดประสงค์เพื่อการหาคำตอบเกี่ยวกับความสนใจในตัวผู้
อื่นของมนุษย์

วิธีการทดลองในครั้งนี้ กลุ่มตัวอย่างจะต้องสวมเสื้อยืดที่ ‘น่าอับอาย’ ไปในชั้นเรียน
เมื่อจบคาบเรียนนักวิจัยจะขอให้ผู้คนที่อยู่ในชั้นเรียนตอบแบบสอบถามว่า ‘คุณสังเกตเห็น
เสื้อที่น่าอับอายนั้นหรือไม่?’ 

สมมติฐานแรกของผลลัพธ์คือนักศึกษากว่า 50 เปอร์เซ็นต์ จะต้องสังเกตเห็นความน่าอับอาย
นี้ แต่ผลลัพธ์กลับบอกว่า จริงๆ แล้วมีเพียงแค่ 25 เปอร์เซ็นต์ ของจำนวนนักศึกษาเท่านั้น
ที่สังเกตเห็นความน่าอับอายของเพื่อน อีกทั้งพวกเขายังไม่มีความคิดเชิงลบ เพียงแค่สังเกต
เห็นเฉยๆ เท่านั้น

ผลการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ได้กลายมาเป็นรากฐานของการศึกษาต่อไปในครั้งถัดไป ในปี 2007
เกิดการศึกษาวิจัยในหัวข้อ ‘Spotlight Effect’ อีกครั้ง แต่ข้อสรุปของการศึกษาวิจัย
ในครั้งนี้ บอกได้ว่า “Spotlight Effect มีความเฉพาะเจาะจงต่อความกังวลด้านการถูกประเมิน
ทางสังคม ผู้ที่ขาดความมั่นใจและเข้าสังคมไม่เก่งจะเป็นเหยื่อของปรากฏการณ์นี้”

**“Spotlight Effect จะสร้างความกังวลมากยิ่งขึ้นเมื่อมันเกี่ยวข้องกับความคิดว่าคน
อื่นจะชื่นชอบคุณไหม”**

### **[ อะไรคือสาเหตุที่ทำให้เกิด ‘Spotlight Effect’ ]**

‘การถือตัวเองเป็นศูนย์กลาง’ หรือ ‘อคติด้านความรู้ความเข้าใจ’ ซึ่งเป็นข้อผิดพลาดใน
การคิดที่ส่งผลต่อการตัดสินใจของคุณเกี่ยวกับตัวคุณเองและโลก เนื่องจากคุณมีข้อมูลมาก
ขึ้นเกี่ยวกับความคิดและความรู้สึก จึงมักจะให้ความสำคัญกับมุมมองของตัวเองมากเกินไป
ในการตัดสินใจ และคิดว่าทุกๆ คนจะต้องแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวเรา

แม้ว่าคนเราจะชอบคาดเดาว่าคนอื่นจะคิดเห็นอย่างไร แต่มุมมองเดียวที่เราไม่ต้องคาดเดา
คือความคิดตนเอง นั่นจึงทำให้ภาวะการถือตัวเองเป็นจุดศูนย์กลางเกิดขึ้นได้ง่าย

นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่สามารถก่อให้เกิด Spotlight Effect ได้ เช่น

#### ความคุ้นเคย

เราคุ้นเคยกับความคิด ความรู้สึก และพฤติกรรมของตัวเอง ดังนั้นเวลามีเรื่องที่แตกต่าง
ออกไปจากปกติ เรามักจะวิตกกังวล

#### การยึดติด

อคติทางความคิดทั่วไปอีกประการหนึ่งที่เรียกว่าอคติในการยึดติด สามารถส่งผลกระทบต่อ
ปรากฏการณ์นี้ได้เช่นกัน การยึดติดเกิดขึ้นเมื่อเราพึ่งพาข้อมูลที่เราเรียนรู้ในตอน
แรกมากเกินไป ขาดการบูรณาการ และการประยุกต์ใช้ ทำให้เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงจะแสดงอคติ
ในการยึดติดขึ้นมา ซึ่งเป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิด Spotlight Effect ได้

**“เชื่อกันว่ามาจากภาวะประหม่ามากเกินไป รวมถึงไม่สามารถเอาตัวเองไปสวมบทบาทของอีก
ฝ่ายเพื่อตระหนักว่ามุมมองของพวกเขาต่อคุณได้”**

### **[ จะแก้ไขอาการ ‘Spotlight Effect’ ได้อย่างไร? ]**

สำหรับวันนี้เราได้ค้นหาข้อมูลสำหรับการแก้ไขอาการ ‘Spotlight Effect’ ที่ส่งผลเสีย
ต่อการใช้ชีวิตมากๆ มีด้วยกันทั้งหมด 4 วิธีการ ดังนี้

#### 1.การบำบัดพฤติกรรม

การศึกษาวิจัยพบว่าการบำบัดพฤติกรรมสามารถช่วยคุณแก้ไขรูปแบบความคิดเชิงลบ ซึ่งเป็น
หนึ่งในปัจจัยที่ก่อให้เกิด Spotlight Effect ได้

#### 2.การใช้ยา

มียาบางชนิดที่สามารถช่วยคุณขจัดความรู้สึกหวาดกลัว ทำอะไรไม่ถูกเมื่อเข้าสังคมได้ 
โดยมักจะเป็นยาในกลุ่ม SSRIs (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) หรือ ยากลุ่ม
ที่ทำหน้าที่ยับยั้งการเก็บกลับเซโรโทนิน 

ปล.การใช้ยาจะต้องอยู่ภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญ

#### 3.มองมุมกลับ ปรับมุมมอง

คุณรู้สึกเหมือนตัวเองตกเป็นที่จับตามอง ให้คิดว่าคุณจะตอบสนองอย่างไรหากสิ่งเดียวกัน
นี้เกิดขึ้นกับคนอื่น มันจะช่วยให้คุณเห็นภาพที่หลากหลายขึ้น

#### 4.ขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณพบว่าตัวเองต้องรับมือกับความกังวลใจหรือความน่าอับอายเป็นประจำ ให้พูดคุยกับ
นักบำบัดหรือแพทย์ของคุณเพื่อหารือเกี่ยวกับทางเลือกในการรักษาที่อาจเกิดขึ้น รวมถึง
การพูดคุยบำบัดและการใช้ยา ด้วยการแทรกแซงจากผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านการฝึกอบรม คุณจะมี
พลังในการจัดการกับความวิตกกังวลทางสังคมและมีชีวิตที่ดีขึ้นได้

เป็นอย่างไรกันบ้างกับ ‘Spotlight Effect’ ในบางครั้งอาจจะไม่มีใครสังเกตเห็นความผิด
ปกติของคุณเลยก็ได้ เพียงแค่คุณลองมองออกในมุมกว้างและคิดว่า 

“ตัวเราเองก็ไม่ใช่ศูนย์กลางของจักรวาล ที่ทุกคนรอบข้างจะต้องหันมาสนใจ 😀”

เขียนโดย ธนพนธ์ หัสกรรัตน์

Sources:

Verywellmind: The Spotlight Effect and Social Anxiety Not Everyone Is Staring at
You – [https://www.verywellmind.com/what-is-the-spotlight-effect-3024470](https://www.verywellmind.com/what-is-the-spotlight-effect-3024470)

Healthline: Always Feeling Self-Conscious? Here’s Why You Shouldn’t, According to
Science – [https://www.healthline.com/health/mental-health/spotlight-effect#examples](https://www.healthline.com/health/mental-health/spotlight-effect#examples)
