# แพ้ยาจะไม่ใช่อุปสรรคในการรักษาอีกต่อไป รู้จัก ‘Pharmacogene’ ศาสตร์ที่บอกว่ายีนกับยาเป็นเรื่องเดียวกัน

- Link: https://futuretrend.co/pharmacogenetic-testing/
- Published: 2022-04-21T19:37:32+07:00
- Author: Future Trends

“มีอาการแพ้ยาตัวไหนไหม?”
คำถามที่เราในฐานะผู้ป่วยต้องโดนถามทุกครั้งเวลาที่ไปโรงพยาบาล
ทั้งจากพยาบาลที่ซักประวัติหน้าห้องตรวจ และแพทย์ที่รักษาอาการของเรา แต่ผู้ป่วยบาง
รายก็ไม่รู้ว่า จริงๆ แล้ว ตัวเองแพ้ยาอะไรอยู่หรือเปล่า จึงจำเป็นต้องตอบไปก่อนว่า“
ไม่แพ้ค่ะ” หรือ “ไม่น่ามีนะครับ” โดยคำตอบที่ตอบไปวันนั้น อาจจะนำอันตรายมาให้ตัวผู้
ป่วยเองอย่างไม่รู้ตัวการแพ้ยา ทำให้ผู้ป่วยหลายๆ คน ต้องทนทุกข์ทรมานกับอาการแพ้ที่
มีระดับความรุนแรงไม่สูงมาก อย่างมีผื่นแดงขึ้นตามร่างกาย หรือมีอาการบวมตามอวัยวะต่างๆ
ไปจนถึงอาการแพ้ที่มีระดับความรุนแรงสูง อย่างความดันต่ำ หยุดหายใจ และเสียชีวิตทั้งนี้
หากจะกล่าวว่า การแพ้ยาคือหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ผู้ป่วยสูญเสียโอกาสในการรับการรักษา
ก็คงจะไม่ผิดนัก เพราะในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการแพ้ยาที่ใช้ในการรักษาโรคที่ตนเองเป็น
อยู่โดยเฉพาะ ก็จะทำให้แพทย์ไม่สามารถจ่ายยาชนิดนั้นให้กับผู้ป่วยได้ และต้องเลือกจ่าย
ยาชนิดอื่น หรือเลือกใช้วิธีการรักษาแบบอื่นที่อาจจะต้องใช้เวลาในการรักษามากขึ้นก็
เป็นได้แล้วทำไมยาที่ผลิตมาเหมือนกัน ถึงส่งผลให้บางคนเกิดอาการแพ้ แต่กับบางคนไม่มี
อาการแพ้อะไรเลย?โดยทั่วไป ยาแต่ละชนิดจะผลิตขึ้นมา เพื่อใช้ในการรักษาผู้ป่วยทุกราย
อยู่แล้ว แต่สาเหตุที่บางคนมีอาการแพ้ยา ก็เป็นเพราะว่าร่างกายมีการต่อต้านยาที่ได้
รับ หรือมีการสร้างภูมิคุ้มกันไวเกินไปต่อตัวยาชนิดนั้นๆ ซึ่งมีปัจจัยมาจากเพศ ขนาด
ร่างกาย โรคอื่นๆ หรือแม้แต่ลักษณะทางพันธุกรรมของผู้ป่วยเองด้วยก็ตามอ่านมาถึงตรงนี้
หลายๆ คนอาจจะสงสัยว่า ‘ลักษณะทางพันธุกรรมมีผลกับยาที่เรากินเข้าไปขนาดนั้นเลยจริงๆ
เหรอ?’ และเพื่อเป็นการตอบข้อสงสัยข้อนี้ เราจึงได้หยิบยกเคสของคนที่มีอาการแพ้ยา เพราะ
ลักษณะทางพันธุกรรมจริงๆ มาเล่าให้ฟังกันโดยเป็นเคสของปีเตอร์ ลีย์ (Peter Ley) ชาย
ชาวอังกฤษคนหนึ่งที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโลกมะเร็งลำไส้ เมื่อปี 2017 เป็นเรื่อง
ที่น่ายินดีที่การผ่าตัดของเขาประสบความสำเร็จ แต่หลังจากนั้น การรักษาด้วยเคมีบำบัด(
Chemotherapy) กลับส่งผลให้เขาเกิดอาการแพ้อย่างรุนแรง จนต้องรักษาตัวต่อที่โรงพยาบาล
อีก 2 สัปดาห์ผลการวินิจฉัยของแพทย์จากการทดสอบความผิดปกติของยีน ได้ระบุว่า เอนไซม์
dihydropyrimidine dehydrogenase (DPD) ในตับของปีเตอร์ทำงานผิดปกติ ทำให้เมื่อรับการ
รักษาด้วยเคมีบำบัด จึงเกิดความเป็นพิษขึ้น และส่งผลให้เกิดอาการแพ้อย่างรุนแรง ซึ่ง
ความผิดปกตินี้ เป็นผลมาจากลักษณะทางพันธุกรรมของเขานั่นเอง[ เมื่อมีจำนวนผู้ป่วยที่
มีอาการแพ้ยาจากลักษณะทางพันธุกรรมของตัวเองเพิ่มสูงขึ้น ศาสตร์ที่ศึกษาความสัมพันธ์
ระหว่างยีนกับยา ที่เรียกว่า ‘เภสัชพันธุศาสตร์’ (Pharmacogene) จึงได้ถือกำเนิดขึ้น
มา ]เภสัชพันธุศาสตร์ เป็นศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางพันธุกรรม
กับการที่ร่างกายตอบสนองต่อยาแต่ละชนิด โดยแพทย์จะเก็บตัวอย่าง DNA จากเลือดหรือน้ำลาย
ส่งไปยังห้องแล็บเพื่อทำการวิเคราะห์ในสาย DNA ถึงความผิดปกติในร่างกาย ที่จะมีผลต่อ
การแพ้ยาความก้าวหน้าของศาสตร์นี้ ทำให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้นจริงๆ ในมุมของ
แพทย์ ก็จะมีความสะดวกในการค้นหาวิธีการรักษา และการจ่ายยาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยมากที่สุด
ส่วนในมุมของผู้ป่วย ก็ไม่ต้องทรมานกับอาการแพ้ยาที่ใช้ในการรักษาโรคถึงแม้ว่า เภสัช
พันธุศาสตร์จะมีประโยชน์ต่อการรักษาในปัจจุบันเป็นอย่างมาก แต่ก็ยังมีข้อจำกัดบางอย่าง
อยู่ดี อย่างแรก คือความซับซ้อนในการวิเคราะห์ผล โดยในขั้นตอนนี้ ต้องใช้เวลา 3-5 วัน
อีกทั้งยังมีค่าใช้จ่ายสูง ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกรายจะสามารถแบกรับค่าใช้จ่ายในส่วนนี้ได้
นี่จึงกลายเป็นความเหลื่อมล้ำในการรับการรักษาอย่างเหมาะสมหรือเปล่า ทั้งที่จริงๆ แล้ว
สิทธิในการรักษาพยาบาล คือสิทธิขั้นพื้นฐานที่ทุกคนต้องได้รับอย่างเท่าเทียมกันหากใน
อนาคตมีการพัฒนาการตรวจหาการแพ้ยาในระดับพันธุกรรมที่ผู้ป่วยทุกคนสามารถเข้าถึงได้ง่าย
ขึ้น อย่างที่ GetMyDNA ได้มีการทำเป็นชุดตรวจ (test kit) ที่ผู้ใช้งานสามารถเก็บตัวอย่าง
น้ำลายจากอุปกรณ์ที่ให้มา และส่งตัวอย่างไปที่ห้องแล็บเพื่อทำการวิเคราะห์ผล แต่ถ้า
มีการพัฒนาต่อไปให้ชุดตรวจ สามารถทำงานได้เหมือนกับชุดตรวจโควิด-19 ที่ตรวจแล้ว รู้
ผลได้ในทันที ก็คงจะดีไม่ใช่น้อย

Sources: [https://econ.st/3vwk3ef](https://econ.st/3vwk3ef?fbclid=IwAR0rLCB3Y4lbrWGjL17ZTI7uP3ffqMJZaOvJsZGa5cvN1N9XXTte5kcdpUI)

[https://bit.ly/3JZySLt](https://bit.ly/3JZySLt?fbclid=IwAR2uBqiaFWp3osbUEe3yA90Vjb-0Jzt_VQVUVCFUSCEUcu8av6a6uKm9Ma0)
[https://bit.ly/3EsYOhD](https://l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fbit.ly%2F3EsYOhD%3Ffbclid%3DIwAR18ipN5Gzip2tbW-t8wFXdedyajqNLXBX3Jn5XMUkZFTF404LJkn2dF5Qo&h=AT2nigB0T0uDhPxt1vRF6Sv4FCX6flLBMWsIo9E2EcU23EH2kLG46ZPDZFsWuoCIKqueXG_l1a5EkieGHU3TfC-GADYhTOQf95YU2sfPI3ZPEg1N8GSgHaI80U1uvasp_iMuDrzLHu8wdAcnYL6ZKgE&__tn__=-UK*F)
