# รู้จัก Overconfidence Bias และ Dunning-Kruger Effect เมื่อความ ‘มั่นใจเกินไป’ ย้อนมาทำร้ายตัวเอง

- Link: https://futuretrend.co/overconfidence-bias-dunning-kruger-effect/
- Published: 2025-01-05T16:22:55+07:00
- Author: Pakanut Tariyawong

คุณเคยสังเกตไหม ว่าทำไมบางครั้งคนที่เพิ่งเริ่มต้นเรียนรู้อะไรสักอย่างถึงดูมั่นใจ
มากกว่าผู้เชี่ยวชาญ หรือทำไมผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จหลายคนถึงพาองค์กรล้มเหลวเพราะ
ความมั่นใจที่มากเกินไป นี่คือปรากฏการณ์ที่น่าสนใจที่เราเรียกว่า Overconfidence Bias
หรืออาจจะพอคุ้นหูกับคำว่า “ภัยความมั่น”.ผลวิจัยจาก HEC Paris เผยข้อมูลที่น่าตกใจ
ว่า การตัดสินใจทางธุรกิจถึง 83% มาจากการประเมินที่มองโลกในแง่ดีเกินไปของผู้นำ โดย
มักเกิดจากความเชื่อส่วนตัวและการคาดการณ์ผลลัพธ์ที่ดีเกินจริง.Dr. Mohammed Abdellaoui
หนึ่งในผู้วิจัยอธิบายว่า Overconfidence เปรียบเสมือนการประเมินค่าตัวเองเกินจริงเมื่อ
เทียบกับมาตรฐานที่ควรจะเป็น และยังมีอีกรูปแบบหนึ่งที่เรียกว่า Overplacement คือการ
ที่คนเรามองว่าตัวเองดีกว่าคนอื่นทั้งในแง่ของผลงานและคุณสมบัติต่างๆ.Dr. Ozan Toy 
ผู้เชี่ยวชาญจาก Telapsychiatry ให้มุมมองเพิ่มเติมว่า Overconfidence Bias เกิดขึ้น
เมื่อคนเราประเมินความสามารถ ความรู้ หรือการควบคุมสถานการณ์ของตัวเองสูงเกินความเป็น
จริง สิ่งนี้มักเกิดขึ้นในชีวิตประจำวันโดยที่เราไม่รู้ตัว.ลองนึกถึงสถานการณ์ที่คุ้น
เคย เช่น การคิดว่าจะทำงานเสร็จทันเดดไลน์แน่นอน แต่สุดท้ายกลับส่งช้า การมั่นใจว่า
จะสอบได้คะแนนดีแต่ผลลัพธ์กลับไม่เป็นอย่างที่คิด หรือการวางแผนโครงการใหม่ด้วยความ
มั่นใจเต็มเปี่ยมแต่กลับพบอุปสรรคที่ไม่คาดคิด

## ⏎ [🔍 เข้าใจ Dunning-Kruger Effect ปรากฏการณ์ที่ทำให้เรามั่นใจเกินตัว]

เดวิด ดันนิง และ จัสติน ครูเกอร์ สองนักจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยคอร์แนล ได้ค้นพบปรากฏการณ์
ที่น่าสนใจ เมื่อคนเราเริ่มเรียนรู้อะไรสักอย่างไปได้ระดับหนึ่ง ความมั่นใจจะพุ่งสูง
ขึ้นอย่างรวดเร็ว แม้ว่าความรู้จะยังอยู่แค่ระดับผิวเผิน.เหตุผลสำคัญที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์
นี้คือ เมื่อเราเริ่มทำความเข้าใจเรื่องใดเรื่องหนึ่งได้ เรายังไม่มีองค์ความรู้มาก
พอที่จะมองเห็นว่าเรายังไม่ได้เข้าใจทั้งหมด ความรู้ที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอที่จะช่วย
ให้เราประเมินขอบเขตของสิ่งที่เราไม่รู้ได้อย่างถูกต้อง.ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเจนคือ
ในโลกการลงทุน เมื่อนักลงทุนหน้าใหม่เริ่มศึกษาตลาดหุ้นอย่างจริงจัง เรียนรู้การอ่าน
กราฟ และการคาดการณ์แนวโน้มต่างๆ พวกเขามักจะรู้สึกว่าตัวเองเข้าใจตลาดเป็นอย่างดี 
จนบางครั้งกล้าที่จะทุ่มเงินลงทุนจำนวนมากด้วยความมั่นใจ ก่อนจะพบว่ายังมีปัจจัยอีก
มากมายที่พวกเขายังไม่เคยรู้มาก่อน.ที่น่าสนใจคือ เมื่อคนเรามีความรู้และประสบการณ์
มากขึ้น ความมั่นใจกลับลดลง นี่คือเหตุผลที่เราจะเห็นว่าผู้เชี่ยวชาญที่แท้จริงมักจะ
ถ่อมตน พวกเขาเข้าใจดีว่ายังมีอีกมากที่ตัวเองไม่รู้ และพร้อมที่จะเรียนรู้อยู่เสมอ.
จุดเปลี่ยนสำคัญจะเกิดขึ้นเมื่อเรามีประสบการณ์และความรู้มากพอ ความมั่นใจจะค่อยๆ กลับ
มา แต่จะอยู่ในระดับที่พอดี ไม่สูงจนเกินไปเหมือนช่วงแรก เพราะเรามีความเข้าใจที่ลึก
ซึ้งมากพอที่จะรู้ว่าอะไรที่เรารู้และไม่รู้ นี่คือจุดที่ทำให้เกิดความเชี่ยวชาญที่แท้
จริง.ปรากฏการณ์ Dunning-Kruger นี้ยังส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจในระดับองค์กรด้วย เมื่อ
ผู้นำหรือทีมงานมีความมั่นใจสูงเกินไปในช่วงแรกของการเรียนรู้หรือการทำโครงการใหม่ 
พวกเขาอาจตัดสินใจผิดพลาดเพราะประเมินสถานการณ์ไม่ครบถ้วน

## ⏎ [⚠️อันตรายที่ซ่อนอยู่: เมื่อความมั่นใจกลายเป็นจุดอ่อน]

.
จากการศึกษาของผู้เชี่ยวชาญ พบว่าความมั่นใจที่มากเกินไปสามารถส่งผลกระทบร้ายแรงต่อ
การตัดสินใจและความสำเร็จขององค์กร โดยเฉพาะในสภาวะที่ต้องเผชิญกับความไม่แน่นอน.Racheal
Turner นักจิตวิทยาจาก Turning Point Counseling อธิบายว่า คนที่มีความมั่นใจสูงเกิน
ไปมักจะต่อต้านการรับฟังความคิดเห็นหรือคำวิจารณ์จากผู้อื่น พวกเขามักเชื่อว่าตนเอง
มีความสามารถพิเศษที่เหนือกว่าคนอื่น ซึ่งความเชื่อนี้อาจไม่ตรงกับความเป็นจริง.ที่
น่ากังวลยิ่งไปกว่านั้นคือ ความมั่นใจที่มากเกินไปมักจะทำให้เกิดการตัดสินใจที่มีความ
เสี่ยงโดยไม่จำเป็น ดร. Harper อธิบายว่า “เมื่อเราประเมินความสามารถของตัวเองสูงเกิน
จริง มันเหมือนกับการเดินบนเชือกที่ปิดตา เรามักจะเสี่ยงโดยไม่จำเป็น ละเลยคำแนะนำที่
สำคัญ หรือข้ามขั้นตอนการเตรียมการเพราะคิดว่าเราควบคุมทุกอย่างได้”.ในวงการแพทย์ ผลก
ระทบของความมั่นใจที่มากเกินไปอาจร้ายแรงถึงขั้นเป็นอันตรายต่อชีวิต งานวิจัยพบว่าแพทย์
ประจำบ้านที่มีความมั่นใจสูงมากไม่ได้มีความแม่นยำในการวินิจฉัยโรคสูงกว่ากลุ่มควบคุม
ที่มีความมั่นใจน้อยกว่า.ในโลกธุรกิจ ความมั่นใจที่มากเกินไปอาจนำไปสู่การควบรวมกิจการ
ที่ล้มเหลว งานวิจัยชี้ว่า 70-90% ของการควบรวมกิจการไม่สามารถเพิ่มมูลค่าให้กับบริษัท
ที่เข้าซื้อ โดยสาเหตุหลักมาจากความมั่นใจที่มากเกินไปของผู้บริหาร.Vikas Keshri ผู้
อำนวยการคลินิกของ Bloom Clinical Care ยังชี้ให้เห็นว่าความมั่นใจที่มากเกินไปส่งผลก
ระทบต่อความสัมพันธ์ด้วย “ไม่มีใครชอบทำงานกับคนที่มั่นใจเกินเหตุ โดยเฉพาะเมื่อความ
หยิ่งผยองนั้นไม่มีพื้นฐานรองรับ” นี่อาจเป็นสาเหตุของปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “Main 
Character Syndrome” ที่คนมองตัวเองเป็นตัวเอกและมองคนอื่นเป็นแค่ตัวประกอบ

## ⏎ [🌟 บทเรียนจากผู้นำระดับโลก เมื่อความมั่นใจและความถ่อมตนผสานกันอย่างลงตัว]

Piyush Gupta ผู้นำของ DBS Bank คือตัวอย่างที่โดดเด่นของการรักษาสมดุลระหว่างความ
มั่นใจกับความถ่อมตน ภายใต้การนำของเขา DBS Bank ได้รับการยกย่องให้เป็นธนาคารที่ดี
ที่สุดในโลกถึง 5 ปีติดต่อกัน แต่สิ่งที่น่าสนใจคือวิธีการที่เขารักษาสมดุลระหว่างความ
สำเร็จกับการเรียนรู้.แม้จะประสบความสำเร็จอย่างสูง Gupta ไม่เคยลังเลที่จะพูดถึงความ
ผิดพลาดในอดีต เขาเล่าถึงการขาดทุนหลายร้อยล้านดอลลาร์ในอินเดีย ซึ่งมากกว่ากำไรที่
บริษัททำได้ในทศวรรษ การลงทุนผิดพลาดในธุรกิจน้ำมันและก๊าซในสิงคโปร์ และความล้มเหลว
ของธนาคารดิจิทัลในอินเดียที่เปิดตัวด้วยความคาดหวังสูง.สิ่งที่ทำให้ Gupta แตกต่าง
คือการที่เขาไม่ปล่อยให้ความผิดพลาดเหล่านี้ทำให้ท้อแท้ แต่กลับใช้มันเป็นบทเรียนใน
การพัฒนา ภายในหนึ่งปีหลังจากความล้มเหลวของธนาคารดิจิทัลในอินเดีย เขาได้เปิดตัว digibank
ในอินโดนีเซียที่ประสบความสำเร็จอย่างสูง ด้วยการนำเทคโนโลยี AI และระบบไบโอเมตริกที่
ทันสมัยมาใช้.Gupta ยังแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการมองความสำเร็จอย่างเป็นกลาง เขา
ยอมรับว่าความสำเร็จในช่วงแรกของเขาส่วนหนึ่งมาจากโชค เมื่อจีนเปิดตลาดการเงินในปี 
2010 ทำให้บริษัทจีนสามารถเข้าถึงตลาดการเงินในฮ่องกงและสิงคโปร์ได้ แม้ว่าการวางรากฐาน
ที่ดีของเขาจะมีส่วนสำคัญ แต่เขาก็ไม่ลืมที่จะให้เครดิตกับปัจจัยภายนอกที่เอื้ออำนวย.
ที่สำคัญไปกว่านั้น Gupta ไม่เคยหยุดที่จะมองหาภัยคุกคามใหม่ๆ เมื่อเขาได้เรียนรู้เกี่ยว
กับ Fintech และการเติบโตของ Ant Financial ของ Jack Ma เขาตระหนักว่านี่คือภัยคุกคาม
ที่อาจทำลายธุรกิจธนาคารแบบดั้งเดิม แทนที่จะมั่นใจในความสำเร็จที่มี เขากลับนำ DBS
เข้าสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ด้านเทคโนโลยี

## ⏎ [🎯 วิธีรักษาสมดุล ให้ความมั่นใจมาพร้อมกับความฉลาด]

การรักษาสมดุลของความมั่นใจเป็นทักษะสำคัญที่ผู้นำและผู้ประกอบการต้องพัฒนา Adam Grant
ศาสตราจารย์จาก Wharton School ชี้ให้เห็นในหนังสือ Think Again ว่าทีมที่มีประสิทธิภาพ
และสร้างสรรค์นวัตกรรมมากที่สุดไม่ได้นำโดยผู้นำที่มีแค่ความมั่นใจหรือความถ่อมตนเพียง
อย่างเดียว แต่เป็นผู้นำที่มีทั้งสองคุณสมบัตินี้ในระดับสูง.George Paz อดีตผู้บริหาร
ระดับสูง แบ่งปันคำแนะนำที่มีค่าที่สุดที่เขาเคยได้รับ: “สิ่งที่แย่ที่สุดที่คุณทำได้
คือการเริ่มเชื่อข่าวที่เขียนถึงคุณ” หัวหน้าของเขาให้คำแนะนำนี้หลังจากปิดดีลที่ทำให้
วอลล์สตรีทตื่นเต้น แทนที่จะลอยไปกับคำชื่นชม เขากลับเตือนให้มองถึงข้อบกพร่องที่เกิด
ขึ้นเพื่อพัฒนาในดีลต่อไป.Carl Bass อดีต CEO ของ Autodesk เล่าถึงประสบการณ์ที่น่า
สนใจ เมื่อเขาเพิ่งได้รับตำแหน่ง CEO เขาพูดติดตลกว่า “ผมกลายเป็นคนที่ตลกและฉลาดขึ้น
มาทันที” แต่เขาเตือนว่าความสนใจที่ได้รับไม่ได้เกี่ยวกับตัวคุณ แต่เป็นเพราะตำแหน่ง
เขาชอบนั่งรถไฟ BART ในซานฟรานซิสโกเพราะผู้โดยสารคนอื่นจะเบียดเขาเหมือนคนทั่วไป ต่าง
จากในออฟฟิศที่ทุกคนคอยเปิดประตูให้และโค้งคำนับ.วิธีการรักษาสมดุลของความมั่นใจที่
ดีที่สุดคือการตระหนักถึงความผิดพลาดที่ผ่านมาและสิ่งที่ได้เรียนรู้จากมัน การเปิดใจ
รับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง และการประเมินตนเองอย่างสม่ำเสมอ ดร. Harper แนะนำให้ท้าทาย
ความเชื่อภายในของตัวเองด้วยการถามว่า “อะไรคือหลักฐานที่สนับสนุนและคัดค้านความเชื่อ
นี้” และรักษาสมดุลระหว่างความมั่นใจกับการตั้งข้อสงสัยอย่างมีเหตุผล

## ⏎ [🌱 สร้างความมั่นใจอย่างชาญฉลาด สู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน]

การดำเนินธุรกิจในยุคที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอนและการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จำเป็น
ต้องอาศัยทั้งความมั่นใจและความระมัดระวัง ดร. Abdellaoui แนะนำว่าผู้นำควรแยกแยะให้
ออกระหว่างความเชื่อส่วนตัวและทัศนคติของตนเอง เพื่อประเมินได้ว่ากำลังมีความมั่นใจ
มากเกินไปหรือไม่.การตัดสินใจทางธุรกิจที่สำคัญควรใช้วิธีการแบบนักวิทยาศาสตร์ นั่น
คือการไม่เลือกข้อมูลเฉพาะที่สอดคล้องกับความเชื่อของตนเอง แต่ต้องพิจารณาข้อมูลทุก
ด้านอย่างเป็นกลาง แม้จะเป็นเรื่องที่ท้าทาย เพราะการจัดการกับความไม่แน่นอนไม่ใช่เรื่อง
ธรรมชาติของมนุษย์.บทเรียนสำคัญจาก Piyush Gupta แห่ง DBS Bank แสดงให้เห็นว่าความสำเร็จ
ที่ยั่งยืนเกิดจากการผสมผสานระหว่างวิสัยทัศน์ที่กล้าและการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง 
แม้จะได้รับการยกย่องว่าเป็นธนาคารที่ดีที่สุดในโลก แต่เขาไม่เคยหยุดที่จะมองหาโอกาส
ในการพัฒนาและภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้น.การสร้างความมั่นใจอย่างชาญฉลาดไม่ใช่การละทิ้ง
ความมั่นใจทั้งหมด แต่เป็นการพัฒนาความมั่นใจที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความจริง การเรียน
รู้อย่างต่อเนื่อง และการเปิดใจรับมุมมองใหม่ๆ นี่คือสมดุลที่จะนำไปสู่ความสำเร็จที่
ยั่งยืน.บิล เกตส์ เคยกล่าวไว้ว่า “ความสำเร็จเป็นครูที่แย่ มันทำให้คนฉลาดคิดว่าพวก
เขาพ่ายแพ้ไม่ได้” คำพูดนี้เตือนใจให้เราระวังกับดักของความมั่นใจที่มากเกินไป โดยเฉพาะ
ในช่วงที่กำลังประสบความสำเร็จ.ในท้ายที่สุด การประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืนไม่ได้ขึ้น
อยู่กับว่าคุณมีความมั่นใจมากแค่ไหน แต่อยู่ที่ความสามารถในการรักษาสมดุลระหว่างความ
มั่นใจกับการเรียนรู้ การพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง และการเปิดใจรับฟังความคิดเห็นที่
แตกต่าง นี่คือเส้นทางที่จะนำไปสู่ความสำเร็จที่แท้จริง

Sources:
.How the Overconfidence Bias Affects Your Actions – https://www.verywellmind.
com/overconfidence-bias-8707133.How overconfidence can sabotage your career and 
your company – https://www.fastcompany.com/91219221/how-overconfidence-can-sabotage-
your-career-and-your-company.https://www.facebook.com/photo/?fbid=692005469627254&
set=a.630751835752618.Three Dangers Of Overconfident And Excessively Optimistic 
Leaders – https://www.forbes.com/sites/lindsaykohler/2024/03/24/three-dangers-of-
overconfident-and-excessively-optimistic-leaders/ –
