# “เรียนออนไลน์ได้แต่ไม่ใช่ร้อยเปอร์เซ็นต์ มันฝืนธรรมชาติมนุษย์” ชำแหละปัญหาการศึกษาไทย กับอ.อรรถพล อนันตวรสกุล

- Link: https://futuretrend.co/online-education-athapol/
- Published: 2021-05-29T19:04:11+07:00
- Author: Future Trends

ไม่ใช่แค่คนทำงานที่ต้องเผชิญกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนจากออฟฟิศ มาเป็นการทำงานจากที่
บ้านหรือ  ‘work from home’ แทนเท่านั้น แต่เด็กๆ ในระบบการศึกษาทุกคนก็ปรับจากออนไซต์
มาสู่ออนไลน์ด้วย และอย่างที่เราทราบกันดีว่า แม้จะมีความพยายามในการเคลื่อนตัวเข้า
สู่เทคฯ เอดูเคชัน มากขึ้น แต่ปัญหาของการเรียนออนไลน์ก็ยังมีมาให้เห็นอยู่เรื่อยๆ 
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อโควิด-19 ในไทยยังเดินทางไม่ถึงจุดสิ้นสุด ภูมิคุ้มกันหมู่ยัง
ไม่เกิด ผู้ได้รับการฉีดวัคซีนยังไม่ถึงร้อยละ 70 ของจำนวนประชากรทั้งประเทศ กำหนดการ
เลื่อนเปิดเรียนจึงถูกเลื่อนออกไปอีก การรวมกลุ่มเพื่อการเรียนรู้ และทำกิจกรรมที่เด็กๆ
ควรได้รับก็ดูจะหายไปจากปฏิทินปีการศึกษานี้เช่นกัน

วันเวลาเวียนมาบรรจบครบรอบ 1 ปีของการเรียนออนไลน์พอดี Future Trends ชวน**อ.อรรถพล
อนันตวรสกุล อาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย** พูดคุยถึงประเด็นปัญหา
ของการเรียนออนไลน์ที่เกิดขึ้นตลอดทั้งปี รวมถึงการตั้งข้อสังเกตที่ว่า สถานศึกษาอย่าง
โรงเรียนและมหาวิทยาลัยอาจถูกตั้งคำถามถึงความสำคัญของการมีอยู่หรือไม่ ในวันที่การ
เรียนออนไลน์เข้ามาแทนที่เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์เต็ม

![P1001877 small](https://futuretrend.co/wp-content/uploads/2021/05/P1001877-small-
1024x768.jpg "“เรียนออนไลน์ได้แต่ไม่ใช่ร้อยเปอร์เซ็นต์ มันฝืนธรรมชาติมนุษย์” ชำแหละ
ปัญหาการศึกษาไทย กับอ.อรรถพล อนันตวรสกุล 1")

 อ.อรรถพล อนันตวรสกุล อาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

### **หลังจากการเรียนการสอนถูกมูฟไปเป็นออนไลน์ มีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นยังไงบ้าง**

เป็นปีแห่งการปรับตัว เจอกับการระบาดมาสองรอบ ตั้งแต่ช่วงเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม ปีที่
แล้วที่มีการเลื่อนเปิดเทอม เป็นการทดลองระบบแล้วค่อยๆ ปรับมาเป็นการเรียนออนไซต์ปกติ
ก็ได้มีการนำประสบการณ์มาใช้จนถึงเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา เราเจอกับออนไลน์จริงๆ คือ
การระบาดระลอกสอง คุณครูก็ปรับตัวได้มากขึ้น ทั้งการทำใบงานประกอบ การดูวิดีโอ หรือ
ทำชุดกิจกรรมส่งให้เด็ก ประคับประคองให้อยู่รอดกันมา แต่ใช้เวลายาวนานสัก 5-6 สัปดาห์
ซึ่งหลายโรงเรียนได้เริ่มเห็นปัญหาที่ตามมา เช่น พอสอบออนไลน์ เด็กเริ่มหลุด เด็กไม่
พร้อม พ่อแม่หลายคนต้องกลับต่างจังหวัดช่วงสงกรานต์

หลายโรงเรียนใช้การเรียนแบบไฮบริด เรียนที่ห้องครึ่งหนึ่ง เรียนออนไลน์ครึ่งหนึ่งแต่
ก็ไม่เวิร์ก จะออนไซต์ก็ออนไซต์ ออนไลน์ก็ออนไลน์ไปเลย แต่ทั้งหมดเป็นแค่การประคับประคอง
การระบาดครั้งนี้เป็นโอกาสที่ครูจะเอาสิ่งที่ตัวเองพลิกแพลงในรอบปีที่ผ่านมามาใช้ ถ้า
ไม่เลื่อนเปิดเทอม คุณครูอาจต้องเปิดเทอมโดยไม่ได้มีการคุยกันมากพอ คือแค่เอาตัวรอด
อาจจะไม่ได้ในเชิงคุณภาพการสอน

## **พอเลื่อนเปิดเทอมแบบนี้ มีปัญหาตามาบ้างไหม**

พอเลื่อนเปิดเทอม ทำให้เราเห็นว่า มีความเป็นไปได้ที่จะได้เตรียมตัวมากขึ้น เลื่อนครั้ง
ล่าสุดคือเปิดเทอมช่วงกลางเดือนมิถุนายน แต่ตอนนี้ทราบว่า หลายโรงเรียนเปิดเทอมไปบ้าง
แล้ว เพราะส่วนกลางให้เป็นดุลยพินิจของโรงเรียน หลายโรงเรียนเปิดให้เรียนเฉพาะเด็กมัธยม
ปีที่ 2-3 และมัธยมปีที่ 5-6 เหลือมัธยมปีที่ 1 กับ 4 ที่ยังติดขัดเรื่องการรับเข้า
ใหม่ในเดือนหน้า

แล้วปัญหาคือ มันจะเกิดการ ‘overlap’ กัน เด็กใหม่ต้องมานับหนึ่งกันใหม่ ซึ่งอันนี้
ก็ไม่เป็นไรอยู่ที่โรงเรียนเลือกชอยส์ แต่อยากให้ผู้บริหารคุยกับครูเยอะๆ การที่กระทรวง
จากส่วนกลางเลือกไม่ฟังธง ตัดสินใจให้อำนาจโรงเรียนด้านหนึ่งก็เป็นข้อดี ทำให้ยืดหยุ่น
แต่ด้านหนึ่งแม้จะเปิดเทอมไม่พร้อมกัน แต่กรอบเวลาปิดเทอมยังมีอยู่ อันนี้โรงเรียนต้อง
คิดนอกกรอบ เพราะมีเรื่องชั่วโมงเวลาเรียน ก็อาจจะมีคลิปวิดีโอหรือเสริมกิจกรรมอะไร
ไปที่นับได้ว่าเป็นชั่วโมงการสอนก็ได้ ไม่ต้องมานั่งเร่งให้เด็กเรียนวันจันทร์ถึงวัน
เสาร์ อันนี้ผมคิดว่า โรงเรียนต้องคุยกันว่าถ้ากรอบเวลาปิดเทอมเหมือนเดิมจะทำอย่างไร

![compare fibre Y8TiLvKnLeg unsplash](https://futuretrend.co/wp-content/uploads/
2021/05/compare-fibre-Y8TiLvKnLeg-unsplash-1024x682.jpg "“เรียนออนไลน์ได้แต่ไม่ใช่
ร้อยเปอร์เซ็นต์ มันฝืนธรรมชาติมนุษย์” ชำแหละปัญหาการศึกษาไทย กับอ.อรรถพล อนันตวรส
กุล 2")

### **ปัญหาในมุมของผู้เรียนที่ผ่านมามีอะไรบ้าง**

เด็กเขาต้องมีปฏิสัมพันธ์กันแล้วไม่ได้เจอหน้ากันเลย โดยเฉพาะนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ที่
ผ่านมา เรียนออนไลน์ทั้งปีแทบไม่ได้เจอกันเลยจนเข้าสอบ จบแล้วก็ไม่ได้เจอกันอีก นอก
นั้นออนไลน์หมด แบบนี้มันเป็นปัญหาแล้ว ความสัมพันธ์ทางสังคมมันฝืนธรรมชาติ ต่อให้มี
ระบบเรียนผ่านโปรแกรมซูม (Zoom) ก็ไม่เหมือนการใช้ชีวิตร่วมกัน พาร์ตที่เป็น ‘transition’
เรื่องกลุ่มเพื่อน ประสบการณ์จากเด็กมัธยมปีที่ 6 ป็นเด็กนิสิตนักศึกษาปีที่ 1 มันหาย
หมด 

อย่างเด็กครุศาสตร์จะเห็นชัด เพราะเราเปลี่ยนจากเรียนครู 5 ปีเป็น 4 ปี ฝึกงานในโรงเรียน
จาก 1 ปีเต็มเป็นเทอมเดียว ประสบการณ์ ‘observe class’ ก็หายไป ไม่ได้พาไปประกบการสอน
กับคุณครูที่โรงเรียน มันไม่หมือนการได้เข้าห้องเรียนจริงๆ ไปดูว่า ครูมีวิธีการจัดการ
กับเด็กยังไง ส่วนคณะอื่นๆ ที่เน้นปฏิบัติการก็น่าจะเจอปัญหาเดียวกัน มีผลกับสมรรถนะ
ของบันฑิต ถึงเวลาต้องมาเร่งทำเมคอัป คลาส ตอนชั้นปีโตๆ ซึ่งหลายอย่างมันต้องเกิดจาก
การทำบ่อยๆ ธรรมชาติต่างกัน 

> แต่ถ้ามองมุมกลับ เด็กที่เคยผ่านการเรียนออนไลน์มา เขาจะทำหน้าที่ฝึกสอนออนไลน์ได้
> ดีเพราะเคยเรียนมาก่อน จะพบว่าไม่เหมือนกัน เคยเห็นจากมุมผู้เรียนที่เห็นแล้วว่ามี
> ปัญหา พอต้องทำหน้าที่สอนก็มีความท้าทายอีกแบบ จะทำยังไงให้เด็กมีส่วนร่วมผ่านออนไลน์
> ได้ ฟอลโลวอัปเด็กยังไง ให้กำลังใจยังไง เป็นทักษะใหม่

### **แล้วฝั่งครูผู้สอนเป็นยังไงกันบ้าง มีปัญหาอะไรที่ยังเจอแล้วไม่ได้รับการแก้ไขสักทีไหม**

คุณครูก็ยังมีบ่นๆ หนึ่งปีผ่านไป พาร์ตนโนบายตามปฏิบัติไม่ทัน เขาประคองรอดกันไป แต่
ไม่ได้แปลว่ามีคุณภาพ คุณครูก็ไม่ค่อยโอเคหรอกสำหรับการสอนออนไลน์ มันไม่ร้อยเปอร์เซ็นต์
หรอก พอไม่มีอะไรซัพพอร์ตก็ต้องถูลู่ถูกังกันไปแบบนี้ ช่วงเดือนสิงหาคมปีที่แล้วบรรยากาศ
การติดเชื้อน้อยลงมาก แต่นโยบายยังกลัวอยู่ มีท่าทีไม่อยากให้มหาวิทยาลัยกลับมาเปิด
ก็เรียนออนไลน์กันไป แต่ผมสอนวิชา practice ก็ดื้อไปสอนที่คณะ อย่างน้อยวิชาที่้ต้อง
เจอกันในคลาสก็ได้เจอ

พอเทอมสองก็มีต้นทุนความสัมพันธ์ในการทำงานจากเทอมแล้วมาก่อน เราก็ประคองกันมาได้ แต่
ว่าโรงเรียนน่าเห็นใจเ พราะเขาไม่ได้อยู่ในสถานะที่จะเอาทรัพยากรมาเกื้อหนุนตัวเองได้
โรงเรียนขนาดใหญ่ยังมีสมาคมศิษย์เก่า มีอะไรมาเกื้อหนุน แต่ขนาดกลางกับเล็กมีปัญหา 
ปัญหาเดิมไม่ถูกแก้ เรื่องอินเทอเน็ตทางมือถือ พูดมาหลายเทอมแล้วว่า เป็นเรื่องที่กระทรวง
ต้องขอความร่วมมือเอกชน พวก internet provider ต้องมีมาซัพพอร์ตผู้สอนและผู้เรียน แต่
ผ่านมาสองครั้งเขาต้องจ่ายค่าอินเทอเน็ตเอง ตอนนี้เห็นว่ามีการเจรจาระหว่างกระทรวงศึกษาธิการ
กับกระทรวงดิจิทัล คืออย่างน้อยที่สุดให้ลดค่าใช้จ่ายส่วนนี้ของคุณครูไปก็ยังดี

![philippe bout 93W0xn4961g unsplash](https://futuretrend.co/wp-content/uploads/
2021/05/philippe-bout-93W0xn4961g-unsplash-1024x682.jpg "“เรียนออนไลน์ได้แต่ไม่ใช่
ร้อยเปอร์เซ็นต์ มันฝืนธรรมชาติมนุษย์” ชำแหละปัญหาการศึกษาไทย กับอ.อรรถพล อนันตวรส
กุล 3")

### **อาจารย์มองว่า การเรียนออนไลน์จะทำให้โรงเรียนและมหาวิทยาลัยถูกดิสรัปต์ไหม**

จริงๆ ทุกคนก็ยังอยากกลับไปเรียนในโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัย ในห้องเรียนปกติ แปลว่าโรงเรียน
กับมหาวิทยาลัยก็ยังสำคัญอยู่ แต่ช่วงที่ผ่านมาด้วยการจัดสรรงบประมาณ ทำให้โรงเรียน
ไม่สามารถช่วยเหลือผู้เรียนได้เต็มที่ เพราะงบเป็นคนละส่วน ไม่ได้มีการตั้งงบฯ ล่วง
หน้าก่อน อันนี้เป็นปัญหาเชิงเทคนิค จะโยกงบฯ มาซื้อซิมแจกเด็กก็กลัวว่าเดี๋ยวสตงมา
ตรวจก็ซวยเอา จะเกลี่ยงบฯ ยังไงเพื่อช่วยเด็ก ก็มีการเตือนๆ กันว่าทำไม่ได้นะ ผิดระเบียบ
แบบนี้คือไม่ได้จัดการศึกษาโดยเอาเด็กเป็นตัวตั้ง ยังมีปัญหาในการช่วยหลือเด็ก

> คำถามคือแล้วโรงเรียนกับมหาวิทยาลัยจะปรับตัวอย่างไรให้ยังจัดการเรื่อง well-being
> ได้ นี่คือสิ่งที่ต้องมีเสียงจากฝั่งนโนบายส่งลงไปในพื้นที่ ต้องมีงบฯ ที่ยืดหยุ่น
> มหาวิทยาลัยก็เป็น

อย่างผมอยู่ในมหาวิทยาลัยที่ปิดการเรียรการสอนติดต่อกันมานานหลายเดือน ค่าน้ำค่าไฟที่
ควรโยกมาคืนให้กับนิสิตก็ถือเป็นงบฯ คนละส่วน มหาวิทยาลัยก็เจอปัญหาเดียวกันเรื่องการ
ใช้งบฯ จะลดค่าเทอมก็ติดเพดาน จะจ่ายเงินซื้อซิมก็ได้แค่นี้ ถูกตั้งคำถามว่า ทำไมเก็บ
ค่าเรียนเท่าเดิมแต่ทุกคนต้องเรียนออนไลน์หมด

### **แปลว่า เด็กๆ ส่วนใหญ่ก็ยังอยากกลับไปเรียนออนไซต์กันอยู่ดี**

มันฝืนธรรมชาติมนุษย์เรื่องการมีปฏิสัมพันธ์กัน เรียนออนไลน์เกิดขึ้นจริงได้แต่ไม่ใช่
ร้อยเปอร์เซ็นต์ ตอนนี้หลายวิชาอาจจะเริ่มคลิกแล้วว่า การเรียนออนไลน์เวิร์กนะ แทนที่
เด็กจะมาฟังในหอประชุมใหญ่ มีกิจกรรมมาเข้าในรูม หลายวิชาก็เริ่มเห็นความเป็นไปได้ใน
การใช้เครื่องมือในการสอน (tools) เป็นหลัก ส่วนวิชาชีพ ปฏิบัติการทั้งหลายที่ต้องประกบ
ให้คอมเมนต์งานเด็กมันฝืนธรรมชาติ 

ที่เคยคิดว่า ดิจิทัลจะดิสรัปต์แต่จริงๆ แล้วมันเมนสตรีมไม่ได้ ที่เข้าใจว่าจะมาแทนที่
บางส่วนแต่มนุษย์ก็คือมนุษย์ สิ่งหนึ่งที่การเรียนผ่านข่องทางพวกนี้ให้ไม่ได้คือ ‘human
touch’ โจทย์คือแล้วจะเบลนเข้าหากันยังไง ความเป็นไปได้และเพดานของการใช้ดิจิทัล แช
แนลอยู่ตรงไหน ทำยังไงให้ช่วงเวลาการอยู่ร่วมกันมีความหมาย

### **นอกจากเรื่องออนไลน์แล้ว อาจารย์มองเห็นปัญหาส่วนไหนเพิ่มเติมอีก**

ปัญหาเดิมคือไม่มีการพูดคุยกัน เชื่อมร้อยกัน เรื่องกรอบเวลาการสอบของเด็ก ต่างคนต่าง
คิดแก้ปัญหาในมุมตัวเอง ซึ่งมีการเลื่อนเปิดเทอมอีกแล้ว กรอบเวลาสอบรับเข้าจะเป็นยัง
ไง แล้วล่าสุดจะมีการเปลี่ยนรายละเอียดการสอบ TCAS จะเพิ่มการสอบเรื่อง soft skill 
คำถามคือคุณจะมาปลี่ยนอะไรตอนนี้ ตอนที่เด็กไม่ได้มีโอกาสเจอกันเลย มันประหลาดมาก ตัว
ทรีตเมนต์เรื่องนี้เราก็ไม่มีให้เด็ก แต่คุณจะใช้เป็นตัวชี้วัดไปวัดเรื่องที่เด็กไม่
ได้รับการพัฒนา นี่คือโจทย์ใหญ่ที่โยนไม่ได้

ปีที่แล้วทุกคนรู้ว่าเป็นการประคับประคอง แต่โควิด-19 ไม่ได้จบแค่นี้ มันจะต้องมีอา
การเปิดๆ ปิด ๆ ไปเรื่อยๆ กลไกการตัดสินใจ เช่น การวัดผลหลักสูตรใหม่จะมา แต่คุณครู
ยังต้องตรียมสอนออนไลน์  เตรียมเรื่อง TCAS ตัวใหม่อยู่เลย นี่เป็นโจทย์ที่ซับซ้อนใน
หลายๆ เรื่อง  ไม่มีกรอบเวลาชัดเจน กระทรวงศึกษาธิการต้องคุมหางเสือในการคุยข้ามหน่วย
งานดีๆ เพราะโจทย์ไม่ใช่เรื่องการรับผิดชอบเฉพาะหน้างานตัวเอง มีหลายๆ อย่างที่เกี่ยวข้อง

เขียนโดย Piraporn Witoorut
